Berichten


Zondag is er in atelier TerrAzul in Wijchen een bijzondere klus geklaard: vrijwilligers van de Walk of Wisdom sneden een paar honderd tabletten rivierklei uit grote plakken, zetten er het logo van de Walk of Wisdom op en verpakten de tabletten in milieuvriendelijk folie.

Dat gebeurde onder leiding van keramist Ine van Gaalen van TerrAzul. Zij bedacht een nieuw ritueel voor pelgrims die de Walk of Wisdom gaan lopen. Wie start met de pelgrimsroute tijdens de maandelijkse vertrekceremonie, kan voortaan zo’n kleine tablet ongebakken rivierklei meekrijgen.

Hierop kan een voornemen voor een groene leefstijl gezet worden. De pelgrim laat de tablet vervolgens ergens op de route achter. De wens wordt zo aan de aarde ‘teruggeven’, de klei kwam er immers vandaan. Filmer Leonie van den Schoor maakte een prachtig filmpje over Ine. Bekijk het hier.

Op 6 mei voor het eerst uitgedeeld

Ine had de grote brokken klei vlakbij haar huis opgegraven. Bijzonder om de klei te zien veranderen in mooi ingepakte tabletten! Ze gingen in een paar grote, zware (!) dozen bij Manja Bente, één van de initiatiefnemers van de Walk of Wisdom, achter op de fiets mee naar Nijmegen. De eerste vertrekceremonie waarbij ze uitgedeeld worden aan pelgrims die zich aangesproken voelen, is zondag 6 mei.



Door Jan Fokke Oosterhof

Al sinds de lancering op 21 juni 2015 staat hij in mijn bucketboek, het non-stop rennen van de Walk of Wisdom, een 136-kilometer lange pelgrimsroute. Een pelgrimsroute met mijn eigen stad Nijmegen als basis, die los staat van specifieke religies en draait om de wijsheid van het leven. Op de route kun je nadenken over je leven en je plaats in het grotere geheel. Met mijn bedrijfsnaam Bestaansverwondering kan ik dat natuurlijk enkel toejuichen en vanaf de lancering voel ik een speciale verbinding met dit initiatief. Mijn gevoel van verbinding wordt enkel versterkt als ik vlakbij de start- en finishlocatie – de Stevenskerk – een kop koffie drink met initiatiefnemer Damiaan Messing.

Hij merkt op dat hij een zoektocht naar zingeving waarneemt in de maatschappij en dat dit soort pelgrimsroutes ontzettend populair zijn. In 2017 lopen bijna 300.000 mensen de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela, vijftien keer zoveel als tien jaar geleden. Onder hen 3.600 Nederlanders en ook dat aantal groeit. De route voert langs rivieren, heuvels, bossen en oude cultuurlandschappen rond Nijmegen en knoopt mooie gebieden als de Ooijpolder, de N70-stuwwal, het Reichswald en de Hatertse Vennen aan elkaar. Het is een wandeling van vier tot acht dagen die start en finisht bij de Stevenskerk in Nijmegen. Daarmee wil de route uitdragen dat de weg belangrijker is dan het doel en dat je uiteindelijk weer terugkomt daar waar je begon. Bij mij maakt het feit dat ik een rondje loop en nergens heen ga ’s ochtends om drie uur in de koude een weifelende sensatie los van ‘waarom deed ik dit ook alweer’.

A-religieus rondje om de kerk

Damiaan vindt het mooie aan een pelgrimstocht het op zoek gaan naar jezelf en je tijdelijk afsluiten van de wereld en de dagelijks beslommeringen. Ik vertel Damiaan over mijn gevoel dat ik deze pelgrimsroute graag wil rennen, een a-religieus rondje om de kerk. Hij is enthousiast en in het zonnetje delibereren we over het leven, een mooie ontmoeting. Damiaan vindt dat ieder de route op zijn eigen manier moet kunnen lopen, de een in een week en anderen in etappes verdeeld over verschillende weekenden. Enkele weken later lees ik een reportage over de Walk of Wisdom in de Volkskrant getiteld ‘De weg naar inkeer voor iedereen’ waarin Damiaan melding maakt van mijn intentie: ‘er is iemand die de tocht in één dag rennend wil afleggen’.

Als ik Damiaan later nogmaals spreek blijkt hij reacties op die passage te hebben gehad in de hoek van ‘weerstand’ en ‘afkeer’. De Walk of Wisdom is volgens velen immers een tocht van bezinning. Damiaan vraagt hoe ik daarin zit. Ik vertel hem dat volgens mij juist een kenmerk van een pelgrimstocht boetedoening is en daarmee nederigheid. Ik wil mijn tocht volbrengen en totaal afgemat, nederig de Stevenskerk in de verte zien opdoemen.

Bovendien is het hardlopen juist een manier om je hoofd leeg te maken zodat gedachten kunnen komen en gaan. Was het niet Kierkegaard die zei ‘Er is geen probleem zo groot, dat ik er niet van weg kan lopen’. In mijn geval rennen. Het neemt de ruis weg en maakt ervaringen en gevoelens puur. Ik ben niet op zoek naar een FKT (fastest known time) en heb niet de ambitie iets neer te zetten. Dit nog los van het feit dat ‘grote hardlopers’ hier in hun vuistje om zullen lachen. Een tijd is niet aan de orde. Het wordt gewoon mijn langste (on)bezonnen training.

Sterker nog: ik wil mijn tijd nemen voor alle rituelen die onderweg zijn ontstaan: jezelf reinigen in de Bisonbaai, een boodschap achterlaten in het Mariakapelletje halverwege, een steentje achterlaten op het Kitty van der Wijze-plein en een lap achterlaten in de Koortsboom. Ik heb geen doel, ik ervaar, ik beleef en bezin, ik presteer zonder gewin. Ik ren zonder haast; dat is mijn pelgrimstocht.

Lees hier het relaas waarin overpeinzingen over sterfelijkheid en fysieke inspanning elkaar aanvullen.

 

‘Het is de ‘plek’ waar je voelt dat je meegaat in de flow van het leven van moeder natuur’

Hallo, mijn naam is Joke woonachtig in Limburg en geboren en getogen in Apeldoorn. Mijn hobby is wandelen. Mijn hele leven ben ik al een actief wandelaarster. Een zijn met de natuur, genieten van de buitenlucht in weer en wind. Het geeft mij rust en energie. Altijd ben ik zoekende naar nieuwe inspiratie en uitdagingen. Tot ik op een dag via Google op de website van de Walk of Wisdom terecht kwam. Dit wil ik ook dacht ik gelijk. Dus direct het startpakket besteld, kon haast niet wachten tot ik het in mijn bezit had.

De dag was eindelijk aangebroken. Met de auto naar Boxmeer om daar vervolgens de trein te pakken naar Nijmegen. In de Stevenskerk aangekomen werd ik ontvangen door de beheerder voor de inschrijving in het boek voor de Walk of Wisdom. Tevens werd er voor vertrek een foto van mij gemaakt voor de moderne beschermheilige, De grote Engel in de Stevenskerk, waarvan je een replica in het klein meekrijgt voor op je rugtas. Ik voelde de adrenaline in mijn bloed kolken ik wilde op pad. Eindelijk was het dan zover en liep ik genietend met mijn geladen rugzak (10,5 kg) de kerk uit richting De Waal om het prachtige gebied De Ooijpolder in te gaan. Ik voelde mij vrij net als een vogel in de lucht.

Er gebeurt zoveel in de wereld. Wat voelde ik mij op dat moment een bevoorrecht mens dat ik hier kan en mag zijn. Ik voel de liefde van moeder natuur, de vreugde en waardering. Het is de frequentie waarop je Grotere, Innerlijke Zelf zit. Het is de ‘plek’ waar je voelt dat je meegaat in de Flow van het Leven van moeder natuur. Het is de Vibrationele Realiteit waar al je wensen, groot en klein, zich bevinden, klaar om zich te kunnen manifesteren. Het is daar, waar je op één lijn bent met Bron-Energie, dat heet ……”het pad van je eigen wijsheid” De Walk of Wisdom.

Al lopende geniet ik van de vogels het gekabbel van het water, zelfs van het knerpen van vochtig gras of steentjes onder mijn schoenen stemmen mij blij. Ik heb geen haast, rustend op een stuk boomstam aan de waterkant bij de Bisonbaai geniet ik van mijn koffie uit de thermosfles met een boterham. De bizons staan tot hun onderbuik in de Bisonbaai en zien het met lede ogen aan. Na mijn innerlijke te hebben versterkt pak ik mijn rugzak en loop ik verder.

Mijn eerste vogelringetje krijg ik bij Oortjeshekken. Buiten op het terras onder het genot van een drankje maak ik het vast aan de leren veter. Ik geniet en betrap mijzelf erop dat ik zo blij ben als een kind wat een snoepje krijgt. Eenmaal weer mijn pad der wijsheid te hebben vervolgd kom ik na prachtige wegen en paden aan in Beek Ubbergen waar ik overnacht bij Jasper Koedam en zijn vriendin. Het ligt net even buiten de route. Ik werd er zeer hartelijk ontvangen, en bij een kop thee wisselden we belevingen over en weer uit.

Na een heerlijke douche en een goede nachtrust, en een stevig ontbijt vervolgde ik mijn pad weer. Het is zo heerlijk om een te zijn met de natuur. Kronkels, diepe dalen , heuvels, trapjes en beekjes wat een genot. Al vrij snel daarna kreeg ik al een beste beklimming voor de kiezen de Duivelsberg geheten. Prachtig wat mist een mens toch veel als je niet van wandelen houdt gaat er door mij heen. Een pittige beklimming met al die trapjes, maar ik had het niet willen missen. Eenmaal boven word je beloond met een blik op Villa Wylerberg.

Na een poosje gelopen te hebben door de prachtige omgeving met trapjes , beklimmingen en prachtige vergezichten kom ik bij het bankje voor Iris waar ik dankbaar gebruik van maak om van het uitzicht te genieten. Vervolgens vervolg ik mijn pad in stilte en geniet. Adem de frisse lucht in en kijk voortdurend om mij heen en laat alles binnenkomen. Verderop aangekomen in Kranenburg en het Reichswald heeft de natuur weer een heel ander karakter maar niet minder mooi met zijn Koningsven, moerasgebieden en sterk over woekerende paadjes. Het is weer een mooie wandeldag dat besef ik maar al te goed als ik na km’s lopen aankom in Milsbeek en noodgedwongen i.v.m. werk mijn pad van wijsheid hier moet onderbreken.

Ik vervolg van mijn pad van wijsheid vanaf Milsbeek met een groep van 10 dames. Een totaal andere beleving. Bij de Sint Jansberg bekend om zijn bronbeekjes en oude bomen uit de ijstijd gaan we richting Mokerheide. Het is de zondag na die storm en overall liggen omgewaaide reuzen van bomen. Het is zo nu en dan kruip door en sluip door. Op een open vlakte op de Mokerheide pauzeren we even om van het uitzicht te genieten. De jonge schotse Hooglanders zijn erg nieuwsgierig en komen een kijkje nemen.

Na een poosje verlaten we deze vlakte en zo ook de Mokerheide om richting het Zweefvliegveld te lopen via de Heumense Schans. Bij het Zweefvliegveld besluiten we om iets te eten dan wel drinken en krijg ik weer een vogelringetje. Inmiddels al div. kleurtjes aan mijn leren veter. Nadien lopen we richting malden en tevens eindstop van deze dag. De volgende etappe besluit ik om weer alleen mijn eigen pad van wijsheid te lopen. Ik geniet meer van de natuur en alles om mij heen als ik alleen op pad ben. Niets ten nadele dan deze dames.

Vanaf Malden waar ik het weer oppak bij Landgoed Elshof loop ik om Elshof een prachtige villa richting Maaswaalkanaal. Ik geniet weer volop van de natuur en de rust, de stilte en ik voel weer een met moeder natuur. Ik kijk om me heen en geniet volop. Al langzaam verder lopend nader ik de uitkijkheuvel op de Hatertse Vennen, wat een prachtige natuur. Boven op de heuvel mijn bammetjes gegeten en van de natuur genoten. Wat een omvangrijk gebied. Zo ver je kunt kijken vennen en heide. Het water was bevroren en gaf soms een grillige aanblik.

Verderop lopend richting Het Buitencentrum kom ik bij de koortsboom en de ruïne van St. Walrick. Ik heb een lapje bij me met Uitjes en strikjes erop om in die boom te hangen. Dit lapje met strikjes is voor een zieke vriendin, en die met Uiltjes voor mijzelf om me wijsheid en mijn innerlijke verdriet kracht te geven. Ik heb hier een tijdje doorgebracht in stilte alvorens ik mijn pad vervolgde langs de houten wal.

Op naar Alverna, Nederasselt en Grave. Onderweg maak ik weer diverse foto’s om later voor mijzelf een boekwerkje samen te stellen. Op mijn pad kom ik langs een Mariakapelletje waar ik mij van mijn rugzak ontdoe en plaatsneem op het bankje. Ik brand een kaarsje voor mijn overleden man en een zieke vriendin, en schrijf een stukje in het Pelgrimsboek wat ik daar zie liggen. Het is Valentijnsdag, een prachtige zonnige dag maar wel koud. Na ongeveer een half uurtje verlaat ik het Kapelletje en loop ik in de richting van Nederasselt. Ik wandel tussen vele weilanden en slootjes, over bruggetje richting de boerderijen. Het is hier vlak en kaal vergeleken wat ik tot nu toe op mijn pad tegenkwam.

Al verder lopend richting Grave krijg ik zicht op de Graafse brug waar je overheen loopt. Aan het andere einde van de brug staat rechts een monument uit de 2e wereldoorlog (op 17 september 1944 werd deze brug veroverd) in het landweggetje iets van het fietspad af staat Het gemaal van Sasse. Tegenover het haventje in Grave ligt het verzorgingshuis Catharina. Daar heb ik genoten van het mooie uitzicht op de prachtige jachten onder het genot van een kopje cappuccino in het restaurant van het verzorgingshuis. Nadien door het centrum van Grave te hebben gelopen en bij het VVV kantoor mijn vogelringetje opgehaald ben ik bij de wereldwinkel binnen gegaan. Hier heb ik een leuke souvenir voor mezelf gekocht alvorens naar het busstation te lopen voor wederom een onderbreking van mijn pad. Ik heb tot zover genoten van mijn pad van wijsheid wat heet “ Walk of Wisdom” Nog 4 vogelringetjes te gaan., Oss, Wijchen, Druten en Beuningen.

Vandaag 21 februari mijn pad van wijsheid vervolgd van Grave naar Wijchen. Op mijn pad langs de Wetering kom ik langs het klooster van de Kapucijnen. Het staat deels in de stijgers om gerestaureerd te worden. Ik raakte aaan de praat met een mevrouw die daar met haar hondje aan het wandelen was. Al pratende over het klooster liep ze een stukje mee.

Tot mijn spijt kom ik er veel later achter dat ik vergeten ben om de Kapel te bezoeken. Ik ben toch ondanks het gemis maar doorgelopen richting Keent. Wat een schitterend gebied is dat waar prachtige runderen lopen. Een paar zeldzame met super grote rechtopstaande horens. Prachtig wat een kolossale dieren. Ik heb ze mooi op de foto kunnen vastleggen. Bij het uitlopen van dat gebied loop ik over de Keentseweg richting het oorlogsmonumenst aan de einde van de brug links. Helaas heb ik de replica van het stilgevallen horloge niet kunnen ontdekken. Wel het monument daar kan je niet omheen.

Verder lopend richting Overlangel op de dijk kom ik aan bij de Loonse Schuur, een thee- en koffiehuis in een landelijke sfeer. Helaas was het gesloten. Ik belde netjes aan om te vragen of het gelegen kwam voor een vogelringetje. De eigenaar Kees Trommelen kwam aan de deur en wees mij de weg dat achterom bij de poort een jampotje hangt met daarin de vogelringetjes. Ik bedankte de heer Kees en liep om het terrein heen naar de schuur. Toen ik een vogelringetje uit het jampotje haalde vroeg Kees of ik zin had in een bakje koffie. Nou graag zei ik, als ik u niet van het werk afhoud. Kees nodigde mij uit mee naar binnen te komen en maakte een heerlijk bakje koffie voor ons. We kletsen samen gezellig wat. Kees was belangstellend en vroeg wat mij er toe bracht de Walk of Wisdom te lopen.

Het is een prachtige locatie aan de rand van de dijk gelegen. Je kan er terecht voor koffie, thee, gebak en er is ook een lunchkaart. Het biedt plaats aan 50 personen. Tevens is er mogelijkheid voor high tea of diverse kookworkshops. Het bevind zich aan de Maasdijk 18 te Neerloon. De eigenaar is een zeer aardige en gastvrije man. Ik raad iedere pelgrim wandelaar of fietser aan om daar een rust in te plannen. Met Pasen gaat het horeca gedeelte weer open. Na de koffie bedank ik Kees hartelijk voor zijn gastvrijheid en ga ik weer op pad.

En al lopend over de dijk onder de brug door kom ik bij het plaatsje Ravenstein aan. Het is een leuk klein stadje met prachtige historische gebouwen en kleine huisjes. Nadat ik door het stadje ben gelopen ga ik richting het voetveer. Helaas is de voetveer eruit. Ik Maar geen probleem want een klein stukje terug kan je via de snelwegbrug ook aan de overkant van de Maas komen. Maar voordat ik dat doe ga ik eerst bij het Veerhuis iets eten. Het is een gezellig restaurant precies tegenover het voetveer.

Na over de snelwegbrug te zijn gelopen vervolg ik mijn etappe richting Niftrik. Het pad gaat onder langs de dijk over een pad met prachtige zeer oude knotwilgen te zien aan de dikte van hun stam. Uitkomende bij hotel Hoogeerd besluit ik daar op het terras in de zon een cappuccino te nemen. Je hebt daar een adembenemend uitzicht over de uitmonding van de Maas. Ik vervolg mijn pad weer en loop in de richting van Wijchen. Al lopende verheug ik mij op het keramiekatelier van Terrazul, daar staat in de achtertuin een wensvuurbol. Daar wil ik zeker niet aan voorbij lopen. Daar aangekomen blijkt dat het gesloten is. Erg spijtig. Maar ik besluit een proef op de som te nemen en naar achteren te lopen om te kijken of ik een blik van de wensvuurbol kan opvangen voor een foto. Daar trof ik bij toeval de dame van het atelier. Ik vroeg haar of het mogelijk was om de wensvuurbol te zien. De dame was zo vriendelijk om speciaal voor mij de wensvuurbol aan te steken zodat ik mijn wens kon doen. Ook heb ik in het pelgrimboek Walk of Wisdom een verhaaltje achter gelaten.

Wat heb ik wederom genoten van weer een prachtige etappe en zeer gastvrije mensen op mijn pad der wijsheid. Wat voel ik mij toch zeer bevoorrecht. Ondanks dat De Loonse Schuur en het Terrazul atelier beiden gesloten waren, deze lieve eigenaren mij toch gastvrij hebben ontvangen. Mijn dank gaat nogmaals naar hen uit. Het heeft mijn pad van wijsheid verrijkt.

Joke Timmermans

Dineke de Velde Harsenhorst heeft haar prachtige lied De Pelgrim al vele malen gezongen bij ceremonies en andere bijeenkomsten van de Walk of Wisdom. Leonie van den Schoor van Stuk Producties maakte een opname ervan op een paar mooie plekken langs de route. De korte film is hier te zien en te beluisteren.

Dineke componeerde het lied naar aanleiding van het verhaal van iemand die de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela had gemaakt. Op een gegeven moment raakte Dineke betrokken bij de Walk of Wisdom. Ze heeft ook zelf de route gelopen (sterker nog: ze begon recent aan haar tweede ronde) en schreef daarover een paar blogs: lees hier het eerste en het tweede deel.

Meer weten over wie Dineke is en wat ze doet: dinekedeveldeharsenhorst.nl

 

 

 

Maar liefst zestien pelgrims (en één lieve hond) verzamelden zich vanmorgen bij het beeld van Mariken van Nieumeghen op de Grote Markt in Nijmegen. Ze liepen samen naar de Valkhofkapel voor de Vertrekceremonie van de Walk of Wisdom. Starten aan de pelgrimstocht kan elke dag, maar de maandelijkse vertrekceremonie geeft er net een specialer tintje aan.

Lidia van Engeland leidde de ceremonie en liet de pelgrims zich eerst inschrijven in het register. Dineke de Velde Harsenhorst zong onder meer haar bijzondere lied De Pelgrim.

De eerstvolgende Vertrekceremonie is 16 december. Kijk hier voor meer informatie.

Een impressie van Anja Strik

Aansluiting vinden met respect voor de eigen maat.
Dat blijkt de rode draad te zijn van de zesde stiltewandeling in de reeks ‘De Walk of Wisdom in een jaar rond’. De wandeling was afgelopen weekend, op zondag 5 november. Het kader van de Walk of Wisdom is een gegeven. De etappe is vastgesteld. Het tijdstip van vertrek bepaald. De intentie van deze pelgrimsroute komt ten volle tot zijn recht: het verbinden van mensen die bezinnend onderweg zijn.

Niet het aantal kilometers, noch het exact volgen van de aanwijzingen is wat het in mijn ogen tot een pelgrimsroute maakt, maar het verbinding ervaren met wie voor en achter je loopt. Dat is wat er gebeurt als de weg betekenis krijgt door hem een naam te geven, Walk of Wisdom. Geheel naar de huidige tijdsgeest is er ruimte voor de eigen creativiteit om hierbij aansluiting te vinden.

Samen op weg

Vanwege de lengte van de etappe van Overasselt naar Ravestein hebben verschillende deelnemers alternatieven bedacht: de één haakt in Grave aan, twee anderen hebben een auto in Overlangel geparkeerd, drie laten het rondje door Grave links liggen, één loopt mee tot Velp. Allen zijn blij over de oplossing die ze hebben gevonden om samen op weg te gaan.

Voor vertrek worden we hartelijk welkom geheten door AnneMarie en Joop in hun boerderij in Nederasselt, thuisbasis van Spirit First. Na een kop koffie of thee en een inspirerend woordje over een vogel en Sinterklaas heerst er een opgetogen sfeer. De zon is uitnodigend.

Staartje van de vogel

We lopen het staartje van de vogel, het silhouet van de route van de Walk of Wisdom. Het staartje roept bij mij het beeld op van een zen koan. De koan gaat over een koe die door een venster springt. Vertaald naar een vogel, is dit het raadsel:

Een vogel vliegt door een getralied venster. Kop, vleugels en poten zijn er al doorheen. 

Waarom kan ook die ene staartveer er niet doorheen?

Komt hij erdoor, dan gaat hij ten onder. Keert hij om, dan is hij verloren.

Deze piepkleine veer! – Wat een vreemd, wonderlijk ding is het toch!

Ander perspectief

Ja, wat gebeurt er als in een mensenleven het perspectief verandert? Weet je nog hoe je als kind de magie van het sinterklaasfeest beleefde en hoe dat verloren ging toen je een andere kijk op het feest kreeg, die van een ‘volwassene’? Nou, voor mij is die magie helemaal terug als ik tot mij door laat dringen hoe ieder op zijn eigen wijze vanuit vreugde bijdraagt aan de intentie van het samen onderweg zijn.

En zowaar, zie hier hoe Dineke door het venster op het landschap vliegt (zie de foto’s). Ze lacht: ‘Een beetje van Dineke en een beetje magie.’

Vreugde en dankbaarheid

Het is volop genieten van de weidsheid en prachtige wolkenluchten. Wanneer het weer omslaat, donkere wolken zich aandienen, wind en regen zich doen voelen, zetten enkelen er flink de pas in. De pauzes worden ingekort. De groep rafelt uiteen. Even lijkt de verbinding zoek. Die gedachte kan ik loslaten, want wie weet…. Vreugde alom als we elkaar weer treffen tegenover de jachthaven van Ravenstein. Gezamenlijk gaan we door de vestingpoort van het oude stadje en strijken neer op een terras voor een opwarmer. Vreugde en dankbaarheid vieren de boventoon.

Ik vraag Marja, die in Grave is aangehaakt, wat voor haar het motto van de dag is geweest. ‘Dat ik aan heb kunnen sluiten en mijn eigen maat heb kunnen houden.’

Anja Strik van Het Zesde Geluk (hetzesdegeluk.nl) en Patricia Akkermans van Dankh Coaching (www.dankh.nl) begeleidden de stiltewandeling. De volgende stiltewandelingen in de reeks van tien zijn op 3 december, 7 januari 2018, 4 februari 2018 en 4 maart 2018.

Het 2.000e startpakket van de Walk of Wisdom is de deur uit! Ineke uit Mook heeft het ontvangen.

De eerste pelgrims vertrokken zomer 2015. Door alle mooie publiciteit die we krijgen, neemt het aantal pelgrims snel toe.