Verslagen van pelgrims die de Walk of Wisdom hebben gelopen. Wil je een inzending doen voor ons pelgrimsgetijdenboek? Mail naar [email protected]

Het labyrint en ik
Einde van mijn
‘walk of wisdom’.
Mijn voetstappen worden
aarzelend en langzaam
nu ik binnenloop…

Mijn leven, een labyrint,
van niet zien, en wel zien,
van twijfel, en geloven,
van angst en vertrouwen,
van verdriet en vreugde,
van verlangen en vervulling,

Hobbels wáren er, menige,
mijn leven een labyrint,
jazeker; in het centrum
na mijn omwegen,
kom ik aan.
Wat vind ik?
Een schat?
Ik buk me en zie
het kleine labyrint
in het grote, verwonder me
om de compacte weergave van
wat mijn leven was.
Ik kom aan…

Ik verpoos en mijmer…
vreugde stroomt in mijn binnenste,
nu ik, als met nieuwe vleugels,
de weg naar buiten ga,
mijn pas wordt sneller
en ik glimlach om het
falen en het vinden,
Ik heb geleerd
van mijn leven,
zoals het was, en
open mijn armen naar
de ruimte om me heen nu
ik het labyrint verlaat,
vreugde vervult me,
een immense vreugde

Hier ben ik,
en het is goed!

Ricky Rieter
schrijfster van ‘Pelgrimeren, lopend stilstaan’
en twintig jaren retraitebegeleidster geweest

 

Pelgrim Ricky Rieter liep de Walk of Wisdom en het laatste routekaartje inspireerde haar tot deze tekst en foto. Het is haar inzending voor het nieuwe Pelgrimsgetijdenboek dat in de maak is. Kijk hier voor meer informatie daarover.

 

Hatertse Vennen door Mark SchildersOnze vaste muzikant en schrijver van ons pelgrimslied Mark Schilders verbleef twee dagen op de route bij de Hatertse Vennen. Hij maakte deze aquarel.

Het is vandaag exact vier weken geleden dat ik – uitgezwaaid door mijn dochter en haar gezinnetje – met een blij hoofd mijn Walk of Wisdom in gang zette. Ik had er eerder dit jaar tijdens een stiltewandeling al aan geroken en nu ging ik ‘voor het echie’. Het plan was op 11 mei me weer te melden in de Stevenskerk. En dat is gelukt.

Tot mijn grote verrassing stond mijn hartsvriendin mij die vrijdag op de Waalkade op te wachten. Aan haar zijde strompelde ik de laatste meters naar de Stevenskerk. De ongekende hitte tijdens de eerste wandeldagen en de toch wel lange afstand die laatste dag hadden me een beetje gesloopt.

Maar veel zwaarder woog het gelukzalige gevoel in mijn hoofd dat ik iets heel bijzonders had meegemaakt. Zes dagen was ik alleen op pad en geen moment had ik me ‘allenig’ gevoeld. De dagen vulden zich met ogenschijnlijk minuscule zaken – een waarneming in de natuur, een fijn gesprek, een relativerend inzicht – die met elkaar uitgroeiden tot een kostbaar juweel.

Hoe vaak gebeurde het niet dat ik na een mooie vakantie binnen de kortste keren alweer in de dagelijkse sleur belandde? Voordat je het wist overheerste de stress je leven alweer, zat je opnieuw in de voortrazende trein. Daar leek geen ontkomen aan. Maar dat proces voltrok zich niet na de Walk of Wisdom. Het voelt alsof ik gereset ben; op een nieuw spoor ben gezet. En dat spoor slingert zich over wegen die verrassend goed begaanbaar blijken te zijn. Met als gevolg dat de kalmte overheerst.

Het proces diende zich al aan tijdens de voorbereidingen. De pelgrimsveter in het startpakket droeg ik gelijk om mijn pols. Zo was het plan voor de Walk of Wisdom voortdurend zichtbaar aanwezig. Ik vertelde er over aan vrienden en bekenden en onderwijl begon ik in mijn leven al zaken te filteren. Voorzichtig begon ik de focus te verleggen naar zaken die er voor mij echt toe doen. Tijdens de Walk of Wisdom heeft dat proces zich versterkt.

En dat was natuurlijk ook helemaal niet zo moeilijk. Tijdens die wandeldagen ben je – offline – verlost van alle dagelijkse hypes die de hedendaagse mens overspoelen. Het leven is lachwekkend eenvoudig. Het vinden van de juiste route, het op peil houden van de watervoorraad tijdens de hitte, de zoektocht naar je slaapplek, je fysieke conditie in de gaten houden: veel gecompliceerder is het allemaal niet. Hoe heerlijk is dat!

Kleine pareltjes

Nu vier weken later zijn het nog steeds van die kleine pareltjes – geen dag verliep zonder – die mij te binnen schieten. De vriendelijke eigenares van het lunchcafé in Grave die per se zelf mijn waterfles wilde vullen: ‘Je kunt dat wel doen in het toilet maar ik gooi er voor jou wat ijsklonten bij in’. De levenslustige 85-jarige Nijmegenaar op het terras nabij de Hatertse Vennen die op zijn manier – met een handkus – afscheid nam omdat hij zo had genoten van ons gesprek over het belang van bewegen. Het ontroerende verhaal van de bijna 80-jarige boer die mij uitnodigde naast hem te komen zitten op de voederbaal. Kon ik wat uitrusten en een praatje met hem maken. Wijzend naar het voortwoekerende onkruid en de zooi alom, vertrouwde hij me toe: ‘Ik kan het niet meer bijhouden allemaal, mijn vrouw zit al twee jaar in een verpleeghuis in Grave. Lopen lukt me niet meer zo goed maar ik fiets wel iedere dag twee keer naar haar toe. Nu met die hitte op aangepaste tijden, ’s morgens vroeg en ’s avonds, anders red ik het niet.’ Mijn pad vervolgend tel ik mijn zegeningen en verheug me op de volgende stop.

Heel verrassend was de kennismaking op Hemelvaartsdag met Barbara, Saskia en Henk uit Nijmegen. Ik wandelde die dag van Ravenstein naar Bergharen en op het traject Leur-Bergharen kwamen we elkaar diverse keren tegen. Dat klinkt gek, maar een mens loopt weleens verkeerd en dan moet je weer terug. Op die manier moet je iemand die je eerst voorbij liep soms opnieuw inhalen. Barbara liep de Walk of Wisdom met haar hulphond Zwiebo die haar begeleidt vanwege haar epilepsie. Maar Zwiebo wordt te oud voor zijn werk, moet binnenkort met pensioen. Daarom wilde Barbara nog éen keer iets bijzonders doen met haar trouwe vriend en ze koos voor het lopen van de Walk of Wisdom. Afzonderlijk van elkaar reageerden buurtgenoten Saskia en Henk op een oproep van Barbara in een buurtkrant: ‘Wie is er bereid met mij de uitdaging van de Walk of Wisdom aan te gaan?’ En zo is het gegaan.

Het verhaal van Barbara ontroerde me zo dat ik haar een geluksengel aanbood. Die had ik op zak voor bijzondere ontmoetingen. Als dat dit niet was! Barbara heeft de tocht vervolgd met mijn geluksengel aan de pelgrimsveter om haar hals. Met het verhaal van dit speciale drietal in mijn hoofd wandelde ik verder naar mijn slaapadres. Ik was er zo vol van dat ik niet na kon laten het te delen met mijn gastvrouw van het Vrienden op de Fietsadres. ‘Maar die mensen met die hond komen óók bij ons overnachten’, was haar reactie. Dat was natuurlijk hilarisch. ’s Avonds zijn we met z’n viertjes (en Zwiebo uiteraard) uit eten geweest in Bergharen. Op de fiets – ons gastadres stelde er vier beschikbaar – reden we naar het eettentje. Wat was dat fijn. Want met voeten die erom smeken na een lange wandeldag even met rust gelaten te worden is zo’n fietsritje een verademing.

Superplek

De verhalen in mijn hoofd rijgen zich aaneen. Ik heb het nog niet eens gehad over mijn superplek in de Hatertse Vennen. Wat is het mooi als mensen bereid zijn hun weelde in de natuur met je te delen! En wat te zeggen van de buitengewone, imponerende overnachtingslocatie in Ravenstein? En overal ontdekte ik weer nieuwe verhalen en vaak werden ze me ook verteld. Steeds opnieuw raakte ik onder de indruk en groeide het besef dat – of je nu rijk bent of arm – het leven niemand ongemoeid laat.

Tijdens mijn zesdaagse heb ik internet geen dag gemist. En inmiddels weken later alweer is mijn oude verslaving aan ‘Pauw’ op de late avond nog steeds overwonnen. Ik laat me nu op dat tijdstip inspireren door een goed boek. De Walk of Wisdom heeft mij geleerd de dingen die mij wezenlijk wat brengen te herontdekken en leidraad te doen zijn in mijn leven.
Ook heeft de Walk of Wisdom mij weer eens indringend doen beseffen hoe rijk mijn leven is. Zelfs of misschien wel juist vanwege mijn eenvoudige appartement (met een schitterend uitzicht op de rivier, dat wel) vier hoog. Met warme mensen om mij heen, zinvolle bezigheden en een lijf dat nog altijd topfit is, tel ik dankbaar mijn zegeningen. Dat klinkt misschien vroom, maar dat is wel wat ik voel.

Mieke Kleinleugenmors

Als pelgrim heb ik de wens om mezelf te ontmoeten. Waar kan dat beter dan in de rust van de natuur? Kan ik met mezelf uit de voeten als het lastig wordt of als ik door emoties overweldigd raak?

Best spannend om alleen op pad te gaan, op mezelf aangewezen. Geen escapes om snel naar iemand anders te rennen in het geval dat……

‘Veel omgevallen bomen in het Reichswald’, aldus het actuele routenieuws.

Al een aantal uren ben ik onderweg deze dag. Ik ben nog niemand tegen gekomen in dit grote bos.
En dan komen ze: op één pad kom ik die omgevallen bomen tegen. Wat te doen?: ‘Dit is makkelijk, ik kan er overheen’. De volgende kan ik onderdoor gaan. Tja en dan een paar dicht achter elkaar.
Hier is geen pad omheen te zien, ik kan er niet overheen en niet onderdoor. Ik bekijk de situatie rustig, er is totaal geen paniek! Ik stap het kreupelhout in en zoek mijn weg er doorheen. Na een poosje ben ik terug op het pad.

Wat ik meeneem? Als ik obstakels tegenkom, op welke manier dan ook, heb ik altijd een keuze wat ik er mee doe: ik kan er omheen, ik kan er overheen stappen of ik kan er onderdoor gaan.

Annelies Hoefsloot

 

Mijn Walk of Wisdom

Als je het pelgrimeren een keer hebt ervaren, ben je verslaafd…. Ja, na drie keer Santigo de Compostela via de Camino Frances en de Camino Portugese zocht ik het nu dichter bij huis. Van een kennis kreeg ik een wandelkrant waarin de Walk of Wisdom beschreven werd. En ik dacht meteen YES, die is voor mij. Startpunt Nijmegen kwam mooi uit omdat ik samen met mijn zus wilde lopen. Zij komt uit het zuiden, ik uit het noorden en wij ontmoeten elkaar in het midden.

Op 20 april zijn wij gestart. Na een allerhartelijkst ontvangst in de Stevenkerk gingen wij op pad. Enkel voor de eerste nacht had ik een overnachting geboekt. Pelgrimeren is voor mij loslaten en erop vertrouwen dat het goed komt. En het kwam goed.

Mijn poging om voor de 2e nacht een B&B in Milsbeek te boeken lukte niet echt. De eerste ging op vakantie, de tweede was vol, maar had wel goede tips voor alternatieven. Zo zijn wij op Camping Klein Amerika in Groesbeek terechtgekomen. Iets af van de route, maar dat hoort erbij. Een prachtige kleine camping, waar wij overnachtten in de podge, een klein, allerliefst houten huisje. Het probleem met het avondeten werd snel opgelost. De campingeigenaar stookte zijn houtovens op om pizza te bakken. ’s Ochtends werd het ontbijt in een mandje gebracht en wij konden met uitzicht op het Reichswald de dag beginnen. Het was echt genieten en bevestigde maar weer eens: laat het los en het komt goed.

De volgende twee overnachtingen in Overasselt en in Ravenstein waren sneller geregeld.

Dinsdag 24 april liepen wij tot Winssen. Wij wilden stoppen in Deest, maar er was geen bed. Ook in Winssen lukte het niet. Eentje zat vol, de andere nam de telefoon niet op en ik sprak een boodschap in.

Toen hebben wij gezegd: ‘Of zij reageren tot wij bij de bushalte zijn, anders nemen wij de bus naar Nijmegen en gaan naar huis’. Net bij de halte aangekomen kwam de bus, alsof het zo heeft moeten zijn. Wij zijn ingestapt en hebben in Nijmegen ieder de trein naar huis genomen.
Wij hadden beiden het gevoel: het is goed zo, ook zonder de laatste kilometers.

De wandeling heeft mij goed gedaan. Dan merk ik vooral in de weken daarna. Ik ben weer opgeladen, heb mijn caminoglimlach weer op mijn gezicht en kan alles weer aan.

Sabine Juckenack

Foto: Overnachten in een podge.


Filosofendal

Waarheen

in de eeuwen

van her

zoemt het lied van stilte

Boom, blad, wind

waait in mij

door mij

het is alles in ons verankerd

Zing het me, loop der wijsheid

ik zie een stukje levensweg

weg van de wereld,

weg zonder einde

Simon Wijma

 

Pelgrim Simon Wijma liep de Walk of Wisdom en routekaartje 6 inspireerde hem tot deze tekst en foto. Het is zijn inzending voor het nieuwe Pelgrimsgetijdenboek dat in de maak is. Kijk hier voor meer informatie daarover.

 


Wandelaars met een blije blik in de ogen. Je pikt ze er zo uit, die lopen de Walk of Wisdom, schrijft Annet Kooijmans in een artikel in weekkrant Via Groesbeek.

Ze deed een kort interview met pelgrim Ireen van der Lande. “De hele dag geniet ik als een gek van al het moois om me heen”, zegt Ireen.

Lees het artikel via deze link (onderaan de pagina zit een knop om in te zoomen).

Begin april. Een berichtje via Facebook van Hortance van den Beld uit Deventer: ‘Goedenavond, is de route goed te lopen met een hondenkar? Mijn bejaarde hond wandelt met mij mee in een kar. In België heb ik ook al gelopen met de kar. Soms wat moeilijke paden. Als er maar niet te veel hekjes zijn, waar ik de kar (leeg) overheen moet tillen of te zanderige/te hoge graspaden. Als ik iets om moet lopen is dat geen probleem.’

Hortance kreeg antwoord op haar vragen en ze ging: van 22 tot en met 28 april 2018 liep ze de Walk of Wisdom. Ze schreef een korte impressie.

Samen met Tommy, mijn 16,5 jarige rode Cocker Spaniel, wandelen we met een hondenkarretje en mijn rugzak van 16 kg met tent en benodigdheden om te kunnen overnachten op de campings langs de route.

De eerste 40 km zijn schitterend, via de stranden van de uiterwaarden, bruggen, heuveltjes op en af, veel trappetjes, boomwortels in het pad, overwoekerde paadjes en hobbelige paden in natuurgebied. Het was behoorlijk pittig, maar we hebben het doorstaan!

Daarna werden de wegen goed begaanbaar met af en toe een klim of een trappetje, mooie uitzichten en schitterende velden. Leuke kleine campings met eigenaren die hun camping met liefde doen en allemaal op hun eigen manier.

Het weer was gelukkig goed, oké, we hadden die zware regenbui waar ik kletsnatte schoenen en sokken kreeg, maar ook dat is goed gekomen! De zon liet zich veel zien en het was qua temperatuur ideaal om te wandelen. Veel kaarsjes opgestoken in de kapelletjes en kerkjes onderweg.

Maar waar ik ook zo van kan genieten dat zijn de ontmoetingen onderweg. Met de één een gesprekje over het weer of mijn hondje en met een ander weer heel open persoonlijke gesprekken. Er op dat moment zijn voor elkaar zonder verdere verplichtingen.

Ik heb genoten van deze Pelgrimstocht en ik ben hier erg dankbaar voor dat ik het kan en mag beleven. Wat een rijkdom! En mijn wijsheid? Wat ik geleerd heb is: dat ik meer kan, dan dat ik dacht!

En wat is kamperen met een tent leuk! Je bent dag en nacht in de natuur, je eigen potje koken. Hiervan kan ik ook zo van genieten, vooral met droog weer!

Initiatiefnemers van de WOW: hartelijke dank voor deze belevenis.

Lieve groet, Hortance

 

De weg

De weg te gaan
Wat zal de toekomst brengen
Daar ben ik zelf verantwoordelijk voor
Maak plannen
Stel doelen
Maar blijf in het hier en nu
Luister naar wat je hart zegt
Dan kan het zomaar zijn dat je rechts of links afslaat.

Marion Hanssen (Eindhoven)

Pelgrim Marion Hanssen liep de Walk of Wisdom en routekaartje 8 inspireerde haar tot deze tekst en foto. Het is haar inzending voor het nieuwe Pelgrimsgetijdenboek dat in de maak is. Kijk hier voor meer informatie daarover.

 

Door Jan Fokke Oosterhof

Al sinds de lancering op 21 juni 2015 staat hij in mijn bucketboek, het non-stop rennen van de Walk of Wisdom, een 136-kilometer lange pelgrimsroute. Een pelgrimsroute met mijn eigen stad Nijmegen als basis, die los staat van specifieke religies en draait om de wijsheid van het leven. Op de route kun je nadenken over je leven en je plaats in het grotere geheel. Met mijn bedrijfsnaam Bestaansverwondering kan ik dat natuurlijk enkel toejuichen en vanaf de lancering voel ik een speciale verbinding met dit initiatief. Mijn gevoel van verbinding wordt enkel versterkt als ik vlakbij de start- en finishlocatie – de Stevenskerk – een kop koffie drink met initiatiefnemer Damiaan Messing.

Hij merkt op dat hij een zoektocht naar zingeving waarneemt in de maatschappij en dat dit soort pelgrimsroutes ontzettend populair zijn. In 2017 lopen bijna 300.000 mensen de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela, vijftien keer zoveel als tien jaar geleden. Onder hen 3.600 Nederlanders en ook dat aantal groeit. De route voert langs rivieren, heuvels, bossen en oude cultuurlandschappen rond Nijmegen en knoopt mooie gebieden als de Ooijpolder, de N70-stuwwal, het Reichswald en de Hatertse Vennen aan elkaar. Het is een wandeling van vier tot acht dagen die start en finisht bij de Stevenskerk in Nijmegen. Daarmee wil de route uitdragen dat de weg belangrijker is dan het doel en dat je uiteindelijk weer terugkomt daar waar je begon. Bij mij maakt het feit dat ik een rondje loop en nergens heen ga ’s ochtends om drie uur in de koude een weifelende sensatie los van ‘waarom deed ik dit ook alweer’.

A-religieus rondje om de kerk

Damiaan vindt het mooie aan een pelgrimstocht het op zoek gaan naar jezelf en je tijdelijk afsluiten van de wereld en de dagelijks beslommeringen. Ik vertel Damiaan over mijn gevoel dat ik deze pelgrimsroute graag wil rennen, een a-religieus rondje om de kerk. Hij is enthousiast en in het zonnetje delibereren we over het leven, een mooie ontmoeting. Damiaan vindt dat ieder de route op zijn eigen manier moet kunnen lopen, de een in een week en anderen in etappes verdeeld over verschillende weekenden. Enkele weken later lees ik een reportage over de Walk of Wisdom in de Volkskrant getiteld ‘De weg naar inkeer voor iedereen’ waarin Damiaan melding maakt van mijn intentie: ‘er is iemand die de tocht in één dag rennend wil afleggen’.

Als ik Damiaan later nogmaals spreek blijkt hij reacties op die passage te hebben gehad in de hoek van ‘weerstand’ en ‘afkeer’. De Walk of Wisdom is volgens velen immers een tocht van bezinning. Damiaan vraagt hoe ik daarin zit. Ik vertel hem dat volgens mij juist een kenmerk van een pelgrimstocht boetedoening is en daarmee nederigheid. Ik wil mijn tocht volbrengen en totaal afgemat, nederig de Stevenskerk in de verte zien opdoemen.

Bovendien is het hardlopen juist een manier om je hoofd leeg te maken zodat gedachten kunnen komen en gaan. Was het niet Kierkegaard die zei ‘Er is geen probleem zo groot, dat ik er niet van weg kan lopen’. In mijn geval rennen. Het neemt de ruis weg en maakt ervaringen en gevoelens puur. Ik ben niet op zoek naar een FKT (fastest known time) en heb niet de ambitie iets neer te zetten. Dit nog los van het feit dat ‘grote hardlopers’ hier in hun vuistje om zullen lachen. Een tijd is niet aan de orde. Het wordt gewoon mijn langste (on)bezonnen training.

Sterker nog: ik wil mijn tijd nemen voor alle rituelen die onderweg zijn ontstaan: jezelf reinigen in de Bisonbaai, een boodschap achterlaten in het Mariakapelletje halverwege, een steentje achterlaten op het Kitty van der Wijze-plein en een lap achterlaten in de Koortsboom. Ik heb geen doel, ik ervaar, ik beleef en bezin, ik presteer zonder gewin. Ik ren zonder haast; dat is mijn pelgrimstocht.

Lees hier het relaas waarin overpeinzingen over sterfelijkheid en fysieke inspanning elkaar aanvullen.