Blogs en artikelen van diverse auteurs

Afgelopen zondag liepen we de vierde étappe in de reeks van tien stiltewandelingen ‘de Walk of Wisdom in een jaar rond.’ Het thema was augustus oogstmaand met de uitnodiging om eens de balans op te maken en te oogsten: wat leerde je tot nu over jezelf? Wat heeft je winst of verlies gebracht? Welke lessen kun je hier uit trekken? Het werd een prachtige zomerétappe met 27 graden, geen regen en de verkoelende schaduw van de bossen op de route van Plasmolen naar Malden.

Halverwege hielden we pauze bij café Lagom in het Jachtslot Mookerheide van Natuurmonumenten.  In het licht van het thema een saillante keuze: het jachtslot werd naar verluid door Jan Jacob Luden gebouwd om een liefje te imponeren. Jan Jacob (1877-1936) heeft niet kunnen oogsten, zijn poging was vergeefs! Toch stonden we met zijn allen bij het slot te genieten: zijn ‘mislukking’ had een fraai landgoed opgeleverd.

Het was mooi stil in de groep, met hartelijke uitwisselingen in de pauzes. In de achterhoede werd zwerfafval ingezameld – de oogst: een volle boodschappentas. We hebben de wereld daarmee iets mooier achter gelaten. Met ieder zijn of haar eigen gedachten en een gedeeld gevoel van tevredenheid, wat het al met al een heerlijke mini-pelgrimage door prachtige natuur (Sint Jansberg, Mookerheide, Mookerschans, Mulderskop, Heumensoord).

De vijfde stiltewandeling in de reeks is zondag 9 september door de Hatertse Vennen: link.

Stille groei

Je hoeft niet anders te zijn
dan wat je nu bent
Je hoeft nergens anders te zijn
dan waar je nu bent
Je hoeft niets anders te doen
dan wat je nu doet

Want alles is zoals het hoort te zijn
je bent perfect zoals je nu bent
Het accepteren van jezelf
precies zoals je nu bent
is de eerste stap naar bloei

(Tekst uit:  Stil, Uitgeverij Terra. Van de serie: De kunst van het zijn)

Foto’s: Margriet Hendrikse.

Met dank aan Lidy van Lie Peters en Anja van Wegen voor de voorbereiding. De wandeling werd begeleid door René van Nieuwkuijk met medewerking van Damiaan Messing (verslag).

Afgelopen dagen was er een speciale wandelweek op de route van de Walk of Wisdom voor wie zich wilde bezinnen op zijn verhouding met de aarde. Mede-ontwikkelaar van de route Manja Bente en bestuurslid Thomas Hontelez begeleidden de groep. Thomas maakte ook fantastische foto’s waarvan hieronder een selectie.

Deze week liep een groep pelgrims de Walk of Wisdom ter bezinning op hun verhouding tot de aarde. Ze hielden zich daarmee bezig met een van de grote vragen van deze tijd. Een reflectie door Damiaan Messing, pionier van de route.

Volgens velen leven we in het tijdperk van het “antropoceen”: de homo sapiens heerst over de aarde. Homo sapiens betekent “wijze mens”. Een nobele titel. Maar verdienen we die ook? Ik vind de mens slim en razend succesvol, maar wijs? We bevuilen ons eigen nest: de aarde, exploiteren op meedogenloze wijze andere soorten en moorden vele andere uit – over hoe we ons gedragen ten opzichte van de eigen soortgenoten zwijg ik maar even. Is dat de homo sapiens, wijze mens?

Er leven twee zielen in mijn borst. De een huivert voor de plastic soep, de smeltende ijskappen, de stuitende mondiale inkomensongelijkheid. De ander veert op bij het onnoembare leed dat we elkaar in de loop der eeuwen hebben bespaard dankzij medische vooruitgang en enorm gestegen welvaart. Ik ben groot geworden in een paradijselijk land waar de doorsnee zwerver met een uitkering meer te besteden heeft dan de gemiddelde Nederlander in 1950 (1). Terwijl menig tienjarige in de 19e eeuw werd afgebeuld in een fabriek, worden vandaag de dag voor dezelfde bengels knikkerpotjes ingemetseld in het straatmeubilair van sommige nieuwbouwwijken.

De mens die in zo’n korte tijd tot zoveel moois en subtiels in staat is, kan ook het eigen huishouden – de economie – zó inrichten dat het op aarde goed toeven is voor iedereen, terwijl er tegelijk ruimte is voor wat vrijwel ieder mens kalmeert: natuur. Bloemen en groene vergezichten, heuvels en dalen met eeuwenoude bomen, wuft fladderende vogels, een troep wilde zwijnen of een spichtige ree, verscholen tussen de varens…

Homo sapiens – me dunkt! Er moet nog heel wat gebeuren voor we die titel waardig zijn. Maar houd moed, verandering is op komst. Zelfs het liberale en politiek zo neutraal mogelijke NRC Handelsblad fulmineerde deze zomer in een hoofdcommentaar:

We weten het allemaal – maar willen we het ook weten? In de krant lezen we over smeltend Zuidpoolijs en over de onomkeerbare opwarming van de aarde, om vervolgens ons sukadelapje te verorberen, een geinig hebbedingetje te bestellen op alibaba.com en onze vakantie naar Thailand te plannen.

Deze cognitieve dissonantie kan ons niet redden van de conclusie dat de door wetenschappers verzamelde feiten betekenen dat we onze levensstijl zullen moeten veranderen […]

Maar we doen het niet?!

“Cognitieve dissonantie” is chique taal voor handelingen die ingaan tegen je eigen overtuigingen. Eerder dom dan wijs natuurlijk. Een wijs mens brengt handelen en overtuigingen met elkaar overeen. Volgens het NRC is dat minder dierlijke producten eten, minder vliegen en minder spullen kopen. Er is meer, maar wie de wetenschap van de klimaatverandering accepteert en zijn gedrag daarop niet aanpast, is goed beschouwd een homo stupido in plaats van homo sapiens. (2)

Laat ik niet gaan schelden – dat zou niet wijs zijn. Het leuke van de Walk of Wisdom vind ik dat je  eerst naar jezelf kijkt en pas van daaruit naar de wereld om je heen. In wat je raakt, ligt wat je waardeert en als je je waarden duidelijk hebt, kun je je handelingen daarop afstemmen.

Als ik voor mezelf spreek: “cognitieve dissonantie” volop. Ik ben overtuigd dat ik meditatie en inkeer waardeer, en matigheid van consumptie, maar geef me vaak over aan afspraakjes en werk, duchtig snoepend bovendien. Ik kan mijn overtuigingen bijstellen, maar ze zijn hardnekkig dus tot ik er naar leef, voel ik mij een beetje homo stupido.

Voor het overige ben ik een beste kerel. Ik word geraakt door een groep van tien pelgrims die vijf dagen gaat lopen om te denken over hun verhouding tot de aarde. Ik vind het mooi dat een van hen een jaar geen nieuwe spullen probeert te kopen, terwijl een ander experimenteert met een veganistische leefstijl en met katoenen zakjes naar de markt gaat om boodschappen te doen. Maf vond ik het laatste, maar ook interessant. En ja hoor, vandaag kocht ik voor het eerst vanuit overtuiging een pak soja-melk…

Laten we elkaar niet de maat nemen in hoeverre we wijs zijn of stom. Maar laten we ook niet wachten elkaar te inspireren onze levens zo in te richten dat ze passen in het tijdperk van het antropoceen. Een tijdperk waarin de wijze mens niet heerst over de aarde, maar haar beheert. Vanuit visie op de lange termijn en met groot respect voor de gloedvolle waaier aan soorten die het leven is en waaruit we zelf zijn voortgekomen.

Ieder van ons die tot dat inzicht komt en zijn of haar gedrag daarop afstemt, is één stapje naar het moment dat we de titel homo sapiens – wijze mens – waardig zijn.

Damiaan Messing
pionier Walk of Wisdom

(1) Rutger Bregman, Utopia for Realists, 2017, p.2.
(2) NRC Handelsblad hoofdcommentaar: “we moeten onze levens veranderen” – 26 juni 2018, link

Foto’s: Thomas Hontelez. Pelgrims op de Walk of Wisdom, zomer 2018.

Hoe zit het met de beschikbare slaapmogelijkheden op de route? Het is hartje zomer en er zijn naast pelgrims ook veel toeristen in de regio. Tijdens het lopen merk je er niet veel van, maar bij het boeken van de overnachtingen wel: al die toeristen maken gebruik van B&B’s, airbnb, vrienden op de fiets, etc. Een paar tips om toch je overnachting te regelen:

  • Word lid van onze facebookgroep ‘pelgrims van de walk of wisdom’
    Hier worden veel tips uitgewisseld. Zo vond laatst een pelgrim die overal VOL te horen kreeg een B&B/gastgezin die haar op verschillende punten op de route op wilde komen halen. Link.
  • Maak gebruik van onze lijst met gastgezinnen
    Deze komt bij je inschrijving in de bevestigingsmail. Heb je je ingeschreven in de Stevenskerk, mail dan [email protected] onder vermelding van je inschrijfnummer.
  • Richt één centraal slaapadres in als je eigen pelgrimshuiskamer
    Tip van een pelgrim. Vanaf veel punten op de route is een directe bus- of treinverbinding nar Nijmegen. Je kunt daar een gastgezin, couchsurfing of Airbnb adres reserveren voor een week en dan iedere avond terugkeren naar je eigen plekje.
  • Ga kamperen, bv. op een vaste camping met goede OV
    Op de meeste campings is nog wel een plaatsje. Onze favoriet is camping de But in Groesbeek, een zeer rustige, niet commerciële camping waar geen evenementen zijn en je een eigen stukje bos krijgt. Je bent er snel vanaf Nijmegen CS: bus 5 naar Groesbeek, halte Dekkerswald, oversteken, het bos in en rechtdoor tot de camping.
  • Boek een overnachting een plaats terug of vooruit op je route
    Als er in de ene plaats geen plek is, in de volgende misschien wel. Gebruik het OV of vraag je overnachtingsadres of ze je misschien willen ophalen waarbij je aanbiedt wat te betalen voor de benzine.

Succes en een fijne tocht!
Foto: Bart Kouwenberg (link)

Stevenskerk, net na zonsopgang

Vanochtend iets na zonsopgang las eindredacteur en tekstschrijver Lucy Holl in de Stevenskerk een bladzijde voor uit Seizoenen van het Leven: een hedendaags getijden- en pelgrimsboek. Het was de vierde pelgrimslauden, een bezinningsmoment bij zonsopgang, iedere eerste zaterdag van de maand. Een verslag door pionier Damiaan Messing.

Het kost me moeite om uit bed te komen: het is 05.30u op een zaterdagmorgen midden in de vakantie. Ik kleed me aan en ga lopen. Buiten tref ik verlaten straten. Het licht is er al, maar de nacht is niet weg. De stadslantaarns staan nog aan en een floers van schemering ligt over stenen en bomen. Een merel zingt, terwijl een jong stelletje uitgelaten het centrum uit komt fietsen. Floep: de lantaarns gaan uit.

Ik zie twee verspreide wagens op een anders drukke weg, verder rust. Overal dat zachte licht van de morgen dat alles vriendelijk maakt, voordelig uit laat komen. Langzaam kleurt aan één kant van de hemel de lucht oranje. Ik sla de hoek om van een winkelstraat: tussen de gevels rijst hoog de Stevenkerk boven de daken.

Het is vijf voor zes, een uur later al dan twee pelgrimslauden terug. Achter de kerktoren grijstinten. In de paar minuten die ik over de kasseien naar de kerk loop, tipt de zon vanachter me héél licht wat wolken aan.

Met een man of negen gaan we de kerk in en lopen traag een omgang door de verlaten kerk. Met een sierlijk gebaar tilt de Stevenspedel het getijdenboek uit de bekisting en vleit deze op een lezenaar. De voorlezer van dienst schuift aan:

“Als je naar buiten gaat…

‘Als je naar buiten gaat, ga je niet naar binnen.’
Deze polaire stelling vond ik – toen ik hem ooit las – als een paal boven water staan.
Tenzij je pelgrimeert? Want dan ga je immers in de letterlijke zin naar buiten, juist met de bedoeling om met aandacht je innerlijke weg te gaan.
Als je zo buiten loopt, speelt vanzelf in je op wat nog niet tot rust gekomen is. En om je heen biedt de natuur metaforen die iets bij je aanraken. De ene keer zie je je gespiegeld in een uitgeholde, scheefgegroeide knotwilg met zijn rechte sprieten de lucht in. Een andere keer meen je iets te herkennen in een rustende koe die heerlijk ligt te herkauwen.
Een hele kunst om tijdens het lopen het denken te laten varen, te laten komen wat er komt en weer te laten gaan. Langzaam stilte gewaarworden en steeds minder een strakke scheiding tussen binnen in en buiten je. Mogelijk voetje voor voetje naar minder verdeeld, naar meer één zijn.

Trinette van Schijndel, beeldend kunstenaar (link)
In: Seizoenen van het Leven: een hedendaags getijden- en pelgrimsboek. Meer

De volgende pelgrimslauden is zaterdag 1 september om 06.48u.

Voorlezer van dienst: Lucy Holl: link

Stevenskerk door Bart Kouwenberg

Tip met dit warme weer, maar ook daarbuiten: begin je pelgrimstocht vroeg.

In het licht van de vroege ochtend zie je de wereld anders, zeker in de zomer wanneer iedereen om 06.00u slaapt, terwijl de natuur al wakker is geworden. Je hebt alle tijd om het rustig aan te doen of bent tegen lunchtijd al aangekomen bij je slaapplaats. Gelegenheid om te rusten, na te denken, luieren. In het hete weer voorkom je zo ook een zonnesteek.

Zoek je een bezinningsmoment met anderen? Iedere eerste zaterdag is onze pelgrimslauden bij zonsopgang in ons begin- en eindpunt van de Stevenskerk. We maken in stilte een omgang door het majestueuze hart van Nijmegen om te luisteren naar een tekst uit Seizoenen van het Leven: een hedendaags getijden- en pelgrimsboek. De bijeenkomst duurt een kwartier.

Meer: pelgrimslauden  4 augustus.

Return Again
Return again
Return to the land of your soul
Return to what you are
Return to who you are
Return to where you were born
and reborn again

Tijdens de stiltewandeling op de route van de Walk of Wisdom afgelopen zondag 8 juli werd dit lied (gezongen door Shaina Noll) gespeeld.  De Joodse rabijn en zanger Schlomo Carlebach schreef dit nummer als heling voor overlevenden van de holocaust. Het is een nummer met een paar repeterende zinnen die als een mantra werken om terug te keren naar je oorspronkelijke staat van zijn.

Patricia Akkermans (praktijk natuurgeneeskunde Dankh) en Hans Peerden begeleidden de tocht. Ze hadden het thema ‘Vrije geest’ gekozen.

Patricia las daarbij onderstaande tekst voor.

‘Dit thema is erg verbonden met de energie van het seizoen en met de geschiedenis van het gebied waar we doorheen lopen.
Het is hoogzomer, je eigen energiepeil zou op een hoogtepunt moeten zijn. Het is ook een tijd om te rusten en om te ontspannen. De vrijgekomen energie kan gebruikt worden om los van alle normale verplichtingen meer in contact te komen met je vrije (creatieve) geest of je authentieke zelf. Wie ben je als terug gaat naar je bron?

In het gebied waar we vandaag doorheen lopen is in WOII flink gevochten en hebben veel jonge mensen hun leven verloren. Jonge mensen van beide partijen, die aan de ene kant vochten voor vrijheid en voor het behoud van een vrije geest en aan de andere kant jonge mensen die geïndoctrineerd waren en zich dat waarschijnlijk ook niet meer bewust waren.

In de waan van de dag raken we allemaal weleens in meer of mindere mate onze authenticiteit of onze vrije geest kwijt en zijn we ons dat vaak niet meer bewust. Wij willen jullie uitnodigen om tijdens de wandeling proberen contact te maken met het authentieke vrije in jezelf en wakker te zijn voor symbolen in de natuurlijke omgeving onderweg die daar uitdrukking aan geven. Vind je iets onderweg dat uitdrukking geeft aan jouw vrije geest of authentieke zelf neem het dan mee of fotografeer het bijvoorbeeld of onthoud het.’

Foto: Marja Hakkoer

Het lied op YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=fxARCHjMe_4

De volgende stiltewandeling is 12 augustus van Plasmolen naar Malden.

De Walk of Wisdom doet mee met Nijmegen Groene Hoofdstad van Europa 2018. Sinds een paar maanden kan iedereen in de Valkhofkapel in Nijmegen een intentie voor een groene leefstijl schrijven op een moestuinetiketje en die in een schaal met aarde ‘poten’. Mede-initiatiefnemer van de Walk of Wisdom Manja Bente schreef een liefdesbrief voor de aarde met haar intentie om haar plasticconsumptie terug te dringen.

Manja begeleidt van 5 t/m 9 augustus een vijfdaagse wandelweek op de Walk of Wisdom (meer).

Lieve aarde,

Als kind woonde ik in Zeeuws Vlaanderen in de polder en het buiten zijn was een onderdeel van mijn leven. Ik leefde mee met het ritme van de seizoenen. Het voorjaar werden de bonen, uien, suikerbieten en aardappelen geplant. In de zomer waren je velden vol met gewassen en in de herfst werd alles geoogst. De winter waren je akkers bruin en somber. Het was fijn om op deze manier bewust te zijn van de voedselketen en hoe mooi het is dat het eten door jou gegeven wordt.

Op die plek is het eerste bewuste contact met jou gelegd. Ik vond het heerlijk om in mijn eentje wat rond te fietsen en op pad te zijn in de polder. Genoot van de kippen, de duiven en de bijen die we hadden.

Toch maakte ik me als kind al bezorgd over het gif dat werd gespoten, terwijl ik er langs fietste en de walmen inademde. Vaak ging ik met mijn ouders en zus met de auto van Zeeuws- Vlaanderen over Antwerpen naar Nederland. We kwamen dan bij Antwerpen langs kilometers lange fabrieken en ik maakte me ernstig zorgen hoe we je bevuilden.

Ook de jacht op hazen en fazanten kon ik vanuit mijn huis zien. Ze liepen dan met twintig man op een rij. Er werd gefloten en dan zag je de hazen of fazanten wegschieten. Een eerlijke kans hadden deze beesten helaas niet met de drijfjacht.

Deze beelden zijn me altijd bij gebleven en hebben mijn gedachten over hoe ik met jou om wil gaan beïnvloed. Ik weet dat je zowel geeft als neemt, maar als ik hier om me heen kijk, nemen we de laatste jaren veel meer dan we aan je teruggeven.

Zelf houd ik ervan om lang onder de douche te staan. Elke dag reis ik naar Utrecht. Ik vind het leuk om kleding te kopen, vlieg een of twee keer per jaar om mijn dochter te bezoeken. Ja, ik compenseer in mijn gedachten direct: ik heb geen auto, eet geen vlees en koop biologisch. Ik scheid mijn afval en mijn kleding koop ik bijna altijd 2e hands. Toch vraag ik me af: wat kan ik doen om zorgvuldiger met je om te gaan?

Ik heb me voorgenomen om mijn plasticconsumptie terug te dringen. Ik ga met katoenen zakjes naar de markt en winkel, koop brood bij de bakker in een stoffen tas. Ik experimenteer met een veganistische leefstijl. Misschien kan ik hierdoor meer genieten van alle schoonheid die we gratis en voor niks van je krijgen.
Ik hoop dat we elkaar tot meer eerbied voor het leven kunnen inspireren. Dankjewel aarde, dat je zoveel geduld met ons hebt!

Manja

Foto’s: Jan Alers (op de route van de Walk of Wisdom)

 

Hans Peerden
Hans Peerden

Bestuurslid Hans Peerden in Schotland

Aanstaande zondag is de tweede stiltewandeling in de serie ‘de Walk of Wisdom in een jaar rond’ (link). Het is inmiddels ook de tweede keer dat we als stichting deze bezinningsronde aanbieden. Een interview met ons bestuurslid Hans Peerden, die vorig jaar de hele serie meeliep.

Wat trekt jou aan lopen in stilte met elkaar?
“Door stil te zijn, kan ik veel meer ervaren wat er om me heen gebeurt. Dan zie en hoor ik beter en beleef ik de natuur sterker. Het opmerkelijke is dat juist doordat er mensen om me heen lopen ik meer ervaar dat het stil is, omdat je het zo met elkaar hebt afgesproken. Ik loop vaak alleen in de natuur en dan is het ook stil, maar ben ik me er veel minder van bewust.

De Walk of Wisdom is voor mij een bijzondere, integere vorm van zoeken naar een goede omgang met de wereld om mij heen. Dat zijn mensen, dat is de natuur, dat is wat er in het verleden is gebeurd en hoe onze wereld zich ontwikkelt. Net als veel anderen maak ik mij zorgen over het voorop stellen van het individu en de dominantie van winst en efficiëntie. Dat vind ik een verlies in de relatie met de ander en mijn relatie met het leven.

Leven heeft voor mij een overstijgende waarde. Een waarde die ik telkens wil onderzoeken en uitdragen naar anderen. Deze stiltewandelingen zijn voor mij een goede manier om dat te doen en om mee te zorgen dat ook anderen dat ervaren. De prachtige route nodigt hier zeker voor uit.”

Hoe vond je dat de eerste ‘Walk of Wisdom in een jaar rond’ ging?
“De mensen die het eerste jaar deelnamen, waren positief en enthousiast. De intentie van de Walk of Wisdom van verbinding met de natuur en de mensen om je heen, kwam goed naar voren. Voor de deelnemers heeft dat een duidelijke meerwaarde. Het was voor sommigen ook een prettige manier om een stuk mee op te trekken en zo kennis te maken met de WoW.

Door het jaar heen hebben we daarnaast mooi verschillend weer gehad, soms te koud, soms te warm, vaak prachtig zonnig. Door verschillende mensen zijn er thema’s ingebracht, die aansloten bij de route of die periode. Hierdoor heb ik zelf ervaren dat de WoW meer is dan alleen een wandelroute.”

Hoe kijk je aan tegen de toekomst van de bezinningsronde?
“Ik zie in de stilteronde een mogelijkheid van een jaarlijks ritueel. Het is mooi om in deze vorm de route in een jaar achter elkaar te lopen en de routedelen aaneen te laten sluiten. Het heeft een eigen betekenis naast het dagen achter elkaar lopen. Wat dat betreft zal ook komend jaar vermoed ik ook wel goed ‘lopen.’

Ik ben benieuwd of deze vorm van beleven inderdaad een ritueel kan worden en of er nieuwe mensen geïnteresseerd raken.”

De volgende stiltewandeling is op zondag 10 juni: link.

Door Damiaan Messing

De licht beregende kasseien van de Nijmeegse Grote Markt knisperen onder mijn banden als ik rond half zes ’s ochtends van de Stevenskerk vandaan fiets. Na een krasse start kijk ik om me heen: mijn vriendin Manja komt vertraagd achter me aan gereden, samen vervolgen we langzaam onze weg.

“Ze zeggen dat je pas oud bent als je moeder sterft” – de zin fietst met me mee. De zin komt uit het verhaal Racefiets dat tijdens de pelgrimslauden werd voorgelezen, een nieuw bezinningsmoment bij zonsopgang rond het getijden- en pelgrimsboek Seizoenen van het Leven. Ik fiets zelf op een racefiets, gisterenavond laat opgehaald uit Amsterdam, hij was van een van mijn beste vrienden. Die vriend is dood. Je bent pas oud als je vrienden sterven.

Vijftien minuten eerder.

Een rondgang door een verlaten kerk op een kwartier waar ik er anders nooit ben. De stadslantaarn knipt uit als we naar binnen gaan, waar alle lampen zijn gedoofd op het groen omrande schijnsel van de noodlamp na. Vanuit de hal stappen we de omgang in. Schaduwen rondom. In lange lijn lopen we een lus om het middenschip.

We zijn met acht, negen ietwat onwennig samen, maar al snel vertrouwd in acht eeuwen geschiedenis. De ochtendschemering tipt de vormen aan. Tussen de hoge pilaren, onder het hoge dak, wachten lege stoelen. Details van beelden trekken traag aan me voorbij. Wij zijn de boden van de nieuwe dag.

Dubbele tik op de marmeren vloer. Met warme plechtigheid legt de Stevenspedel het boek neer. De voorlezer knipt een zaklantaarn aan:

Racefiets, door Steffie van den Oord

“Oudere mannen kwamen naar mij toe en lispelden liefdesverklaringen, gericht aan mijn moeder. Aan de late kant.
Ik snelde de stad uit, racete door dorpen zonder naamborden te zien, en over dijken. Soms ving ik een geur op die er bijna op leek, zondagse soep, soms straalde het asfalt haar warmte uit.
Ze zeggen dat je pas oud bent als je moeder sterft. Maar ze zeggen zo veel en ik voelde me jonger dan ooit, viel mijn knieën weer stuk. En mijn vader, altijd groenteboer geweest, werd een dichter. Het verdriet, vond hij, was een storm die ging liggen en die steeds weer opstak.
Ik trok een lijn met mijn rem, hield een voorbijganger aan voor een pen en schreef het op; ik draag zijn woorden op mijn rug, in het zakje met de bezwete mueslireep.

Ik kan schrijven wat ik wil. Niets evenaart haar laatste woorden tegen mijn vader, die als een prille minnaar bij haar bed zat: Het grote grasveld met de machine maaien, het kleine met de handmaaier, en ’s avonds alle deuren goed op slot. 
Ik sjees door de geur van gemaaid gras en adem het in met hongerige longen.
Ze kon ons ook niet missen maar er zat niets anders op: ze zei het in één adem.
Ze was als de Duivelsberg, denk ik op de weg terug, pittiger dan je denkt en groots, een warm mysterie – en toch vertrouwd tot in de kleinste beweging. De woorden steken op, het stormt.
Ze gaan weer liggen. Doortrappen maar.”


Seizoenen van het Leven: een hedendaags getijden- en pelgrimsboek (link).
De pelgrimslauden is een bezinningsmoment bij zonsopgang in de Nijmeegse Stevenskerk, iedere eerste zaterdag van de maand.