Stevenskerk door Patrick van Bree

Stevenskerk door Patrick van Bree (copyright)

Ons begin- en eindpunt de Stevenskerk is in de wintermaanden beperkt open. Als je voor een gesloten deur staat, bel dan aan bij Stevenskerkhof 62, de beheerder Rens is vaak toch aanwezig en helpt je graag verder.

Bij geen gehoor kun je naar het dichtbij gelegen bezinningscafé Open Slow of foodbar de Pelgrim voor de laatste ringetjes, zie de details in je routegids. Je kunt ons mailen om je te laten uitschrijven in het pelgrimsregister.

Emmausklooster Velp (N-Br), Walk of Wisdom

Emmausklooster Velp (N-Br), Walk of Wisdom, door Jan Alers

Je kunt nog tot 9 november stemmen om de Walk of Wisdom te helpen aan de Gelderse Landschapsprijs. (Foto: Jan Alers)

Het stemproces is een pelgrimstocht op zich met registratie, spambeveiliging en wachtwoord. Maar aan het eind wacht de wetenschap dat je wellicht nét het verschil maakt om ons aan €10.000,- te helpen.

Dit is wat we met de prijs willen doen:

  • De uitgave van een geïllustreerde, online en gratis toegankelijke ‘handwijzer voor de moderne pelgrim”.
  • De voorbereiding van een ‘week van de wijsheid .’ Hierbij loopt een inspirerende schrijver (m/v) de route, waarna we in samenwerking met een krant een beschouwing publiceren over bv. het thema “grenzen”.

Klik hier om te stemmen.

Stevenspedel bij de pelgrimslauden

Stevenspedel bij de pelgrimslauden

Iedere eerste zaterdag van de maand lezen we bij zonsopgang in de Stevenskerk een verhaal voor uit Seizoenen van het Leven: een hedendaags getijden- en pelgrimsboek (meer)De bijeenkomst is zoveel mogelijk in stilte en wordt begeleid door de Stevenspedel. Een voorlezer van dienst kiest een verhaal uit het boek en draagt dat voor.

Het is iedere keer weer genieten van de weg ernaar toe: de stad ontwaakt, de markt wordt opgebouwd en het daglicht is nog nieuw. In de Stevenskerk maken we een omgang door de tijd: het oude monument (1273) is een aaneenschakeling van prachtige ornamenten omhuld door een grote waardigheid aan ruimte. Zonlicht breekt door de glas-en-lood ramen tegen het einde van de pelgrimslauden.

Volgende pelgrimslauden: zaterdag 1 december van 08.21u – 08.36u (meer).

Stevenspedel bij de pelgrimslauden

Pelgrimslauden Walk of Wisdom

Pelgrimslauden Walk of Wisdom

 

Joop Brouwer (links) bij zijn afscheid als bestuurslid van de Walk of Wisdom

“De Walk of Wisdom is niet alleen een persoonlijke pelgrimage, maar ook een gezamenlijke ontdekking van een betere wereld.” – Joop Brouwer, bij zijn afscheid als bestuurslid van stichting Walk of Wisdom. Door Damiaan Messing.

Joop (77) is gepensioneerd hoofd afdeling sport van de gemeente Venlo. Ik spreek hem als hij languit met de benen op de bank ligt. Hij is actief genoeg: fietsen, golfen, tennissen (“en afwassen”). Over een paar dagen vertrekt hij met partner Chrisje naar Azië voor een bezoek aan zijn dochter in Singapore en een reis door Vietnam.

Wat heeft je de afgelopen vier jaar in de Walk of Wisdom getroffen?

Joop: “Als ik terugkijk, is dat vooral het gedachtegoed van de Walk of Wisdom om mensen te laten bijdragen aan het ontdekken van een betere wereld. Een pelgrimstocht is daarvoor een mooi middel. Door het wandelen in de natuur en het laten zien dat je onderdeel bent van het geheel, ontstaat meer samenwerking en respect voor moeder aarde.”

Ik onderstreep dat ‘ontdekken van een betere wereld’ onmiddellijk. Ik vraag me hardop af waarom me dat zo aanspreekt. Het suggereert dat de betere wereld er in potentie al is.

Joop: “Volgens de filosoof Teilhard de Chardin krijgen we pas vrede op aarde als we compleet multicultureel geworden zijn: de verwevenheid van alle culturen, nationaliteiten en religies. Dat verlangen zit in het ontwerp van de route en volgens de Chardin ook in het ontwikkelingsproces van de mens.” Lachend vervolgt hij: “We zitten nog in een voorstadium.” Droefgeestiger: “Een ver voorstadium. Er gaan misschien nog wel duizenden jaren overheen.”

Ik memoreer dat ik in Nederland vrijwel alleen maar met blanke Nederlanders omga. Niet vanuit een bewuste keuze, maar simpelweg omdat ik ze nauwelijks tegenkom in de dingen die ik doe. Joop evenmin. Niet bij hem in de wijk in Blerick, noch bij de tennis-, bridge- of golfclub. Het lijkt ons raar andere hobby’s te kiezen enkel om mensen te ontmoeten met een andere culturele achtergrond.

Joop: “Ik groet altijd bewust moslimvrouwen als ik ze tegenkom in het park, nadrukkelijker dan ik doe bij blanke Nederlanders. Ik groet juist die mensen omdat ik ze van ons uit het gevoel mee wil geven dat ze geaccepteerd worden. Het is misschien een kleine daad, maar onbelangrijk is het niet: samenleven begint met zo iets simpels om elkaar als mens te begroeten.”

Zouden we in de ontwikkeling van de Walk of Wisdom nadrukkelijk met die multiculturaliteit aan de slag moeten?

Joop: “De kracht van een pelgrimsroute is dat die persoonlijke vragen stelt als ‘Wie ben ik?’ of ‘Waartoe ben ik op aarde?’. Als je die vragen stelt in de context van een ontmoeting met andere culturen, bevorder je het proces van de ontdekking van een betere wereld. Maar dat kost tijd. Ik zie een moslim nog niet zo snel dit pad lopen. ‘ 

Waarom eigenlijk niet?

Joop:“Ik denk dat je veel moslims nog niet kunt benaderen. Die zijn nog te veel bezig met het veroveren van een plaats in de samenleving. Ze voelen vaak dat ze de cultuur van hun (groot)ouders nodig hebben om zich hier te handhaven. Dat ligt ook aan de blanke Nederlander: die slaat zich op de borst omdat ie zo tolerant is. Maar die tolerantie betekent meestal: ‘ik duld jou zolang ik geen last van je heb.’ Veel zogenoemde allochtonen voelen zich niet welkom.’

Mensen als groep benaderen, past niet bij de Walk of Wisdom als een tocht die je in de eerste plaats maakt als individu. Maar Joop moedigt me hoe dan ook aan: “Als je mogelijkheden ziet om meer culturen bij de route te betrekken, zou ik die benutten. Het idee van een pelgrimstocht is velen mede dankzij Mekka niet vreemd.”

Heb je advies hoe we de uitbreiding van de Walk of Wisdom naar andere landen kunnen aanpakken?

Joop: “Zoek per land naar één bestaande route en ontwikkel daarop het gedachtegoed van de Walk of Wisdom. Kies er per land één, zodat het overzichtelijk blijft en je daar het gedachtegoed beter kunt profileren. Misschien kun je daarbij kijken naar de vriendschapssteden van de gemeenten in het Rijk van Nijmegen en die zo bij de ontwikkeling betrekken.”

Wat is wijsheid eigenlijk volgens jou zelf?

Joop: “Wijsheid is je medemens met compassie en respect bejegenen. Dat geldt ook voor de natuur. Beseffen dat je deel uitmaakt van het grote geheel.” 

Klinkt prachtig. Maar waarom is dat wijsheid?

Joop: “Er is grote behoefte aan een goede manier om met elkaars verschillen om te gaan. We hebben allemaal zo snel onze mening klaar en doen weinig moeite ons te verdiepen in andere inzichten. Dat is niet bevorderlijk voor die vreedzame wereld waar de Teilhard de Chardin het over had.”

Damiaan Messing

Waar staat de Walk of Wisdom voor? ‘Verbinding met de natuur, met jezelf, met de mensen onderweg’, ‘Reddingsboei’, ‘Een soort liefdevol bedje. De gemarkeerde route is er, daarbinnen doe je het zoals jij het wil’, ‘Bezinning’, ‘Vrijheid om te lopen en te gaan en te kijken wat er gebeurt’, ‘Verwondering’. En ‘het is anders dan een gewone wandeling, omdat er meer aan vast zit. Je bent pelgrim.’

Er kwamen bijzondere antwoorden op de vraag die pionier Damiaan Messing stelde aan het begin van de Verhalen- en inspiratiemiddag op zaterdag 27 oktober in het oude kapucijnenklooster bij Grave. Zo’n zestien pelgrims die de Walk of Wisdom gelopen hebben, kwamen daar bij elkaar om verhalen te delen. Wat een mooie, warme en ontspannen sfeer.

Er was prachtige muziek van minstreel en schrijver van ons pelgrimslied Mark Schilders. De pelgrims vertelden elkaar over hun ervaringen tijdens een wandeling in de kloostertuin onder leiding van Jan Alers. Ze gaven er vorm aan in een creatieve workshop met Jacinta Kogelman of schreven erover in een schrijfworkshop met Lucy Holl.

Het was de tweede Verhalenmiddag van de Walk of Wisdom. Volgend jaar komt er weer één voor pelgrims die naar verdieping zoeken. De setting, het oude klooster waar ook zovele pelgrims overnachten, paste helemaal bij de dag.

Foto’s: Jan Alers en Lucy Holl

Maria Ludikhuize met een tros pelgrimsveters die ze voor de Walk of Wisdom heeft gemaakt

Maria Ludikhuize won ooit een startpakket voor de Walk of Wisdom en helpt nu zelf geregeld met het klaarmaken van de startpakketten. Na een paar zware ongelukken is haar werk als verpleegkundige onmogelijk geworden. Haar leven werd noodgedwongen ‘mystieker’. Het bleek een grote rijkdom. Een interview door Damiaan Messing.

Maria valt me al een tijd op door de warme ontspannenheid waarmee ze ‘nee’ kan zeggen tegen een klus. Haar ‘ja’ voelt gemakkelijk en vrij, met niet het geringste spoor van plicht of schuld. Zo zou ik ook graag willen geven. Niet vanuit een reflex die onvrij kan voelen, maar vanuit gemak en verbonden met hoe ik me op dat moment voel.

In haar kleine doorzonwoning in Nijmegen-Lent, aan de overkant van de Waal, valt mijn oog al gauw op verbeeldingen van de heilige Maria: Maria met de voet op een draak; Maria met een zwaard in de hand en voet op een slang. Een beeld van Maria bij het raam, op een huisaltaartje. Haar beroemde naamgenoot is kennelijk uitgegroeid tot een bron van inspiratie.

Maria Ludikhuize met eigen werk voor haar huisaltaar

Maria: “Maria staat voor mij voor Liefde die het wint van het kwaad. Door barmhartigheid en inzicht kan de pijn in je leven de aanzet zijn een sterker en beter mens te worden.” Als ik door vraag, vergelijkt ze het met inzicht in de giftige plant Digitalis. Het gif van die plant is in kleine porties juist versterkend voor het hart.

Het klinkt heel wijs, maar ik begrijp niet meteen wat ze bedoelt.

Maria. “In mijn jeugd was ik omringd door mensen die de weg kwijt waren. Ik zag mijn ouders avond aan avond ruzie maken. Door hun levensovertuiging paste het niet om uit elkaar te gaan. Ze gebruikten geen geweld, maar deden elkaar iedere dag pijn met kleine dingen. Gezien vanuit de ogen van kind, die een weg zoekt in het leven, verbaasde ik me erover hoe onverstandig deze grote mensen de dingen konden doen. Ik had geen referentie hoe het anders kon, maar ik voelde van binnenuit: dit klopt niet.

Pas achteraf begrijp ik dat er een heel krachtenveld speelde dat niet zichtbaar was. Het waren goede, maar gewonde mensen. Vreselijke gebeurtenissen uit de oorlog waren niet uitgesproken en legden een zware wissel op het gezin. Ik en de andere kinderen hebben er veel huiswerk aan gehad, maar we zijn er beter uitgekomen. We hebben ermee afgerekend dat je nergens over spreekt. Als er iets bijzonders is met iemand, omarmen we dat. En ieder van ons heeft geleerd om niet in ongelukkige huwelijken te blijven: we zijn allemaal gescheiden.”

Maria kijkt me even zwijgend aan als ik me hardop afvraag of dat wijsheid is: leren van ervaringen.

Maria: “Dat is me te rationeel. Ja, je kunt je gedrag oefenen. Maar wijsheid is ook dat er onmacht is en dat mensen juist nièt van hun ervaringen leren. Het is dus breder. Wijsheid is ook leren verdragen dat je mensen ziet klungelen of dat je zelf soms zit te klungen. Het heeft tijd nodig om van je ervaringen te leren.”

Dat vind ik een interessant onderscheid tussen verstandig en wijs. Verstandig: dit werkt niet en dus verander je het. Wijs: weten dat mensen – en misschien ook samenlevingen – tegen beter weten in onverstandige dingen doen simpelweg omdat zij door diep ingesleten patronen niet zomaar kunnen loslaten wat niet werkt.

werk van Maria Ludikhuize

Maria: “Het gaat erom dat je elkaar en je zelf de gelegenheid geeft om te oefenen, om voldoende ervaringen op te doen die maken dat je kunt veranderen.”

Het raakt me wat Maria zegt. Ik stel vaak grootse doelen, die zorgen voor gejaagdheid en last in mijn lijf. Hoewel ik de negatieve consequenties ervan bewust ervaar, lukt het niet zomaar om los te laten wat die pijn veroorzaakt. De oorzaken zijn complex en de oplossingen divers en veelzijdig. Het klinkt liefdevol en barmhartig om mezelf tijd te gunnen die complexe les te leren. Dat lijkt me een juiste omgang met pijn.

Maria verlegt het gesprek naar het leren van pijn in relaties. “Het mooiste is natuurlijk dat je samen op trekt, in een relatie of familie, dat je op een gelijksoortige tijd de dingen op een zelfde manier wilt. Dan voeg je iets samen. Maar je hebt ook vaak dat de een iets toevoegt en de ander er wat van afhaalt. Dan sta je samen in de min. Dat wil niet zeggen dat een relatie niet deugt. Je hebt niet altijd evenveel bij te dragen. De een heeft soms iets nodig waardoor de ander een stapje harder moet zetten en niet krijgt wat hij nodig heeft. De dingen zijn niet altijd in balans. Er is veel ongelijktijdigheid in de wereld.”

Mooi vind ik hoe Maria allereerst uitgaat van verbondenheid tussen mensen. Het vergt moed en geduld om te accepteren dat een relatie ‘in de min’ staat. De neiging is toch te concluderen: het klopt niet meer!

Maria: “We willen graag in de plus leven, maar je moet ook met elkaar in de min durven te staan vanuit het vertrouwen dat het ook weer goed komt. Je hebt allemaal kwetsbaarheden. Als die worden aangeraakt, is dat ook een kans om iets op te lossen, om van iets te genezen.

Dorpel bij de voordeur van Maria in Lent

Waar ligt de grens?

Maria: “Bij een zekere onschuld. Als het begint met onschuld heeft het tijd nodig. Dan past toegeeflijkheid. Maar onschuld kan niet eindeloos duren. Ik denk nu aan twee mensen, maar het kan ook in een werksituatie of breder. Ik geloof dat we er als samenleving sterker van worden als je niet gelijk ergens op wordt afgerekend, maar er komt een moment dat je het zwaard moet hanteren en korte metten moet maken met een situatie of relatie.

Ik heb als verpleegkundige gewerkt en het verschonen van een wond doet pijn, maar is even nodig. Als je de dingen hebt bekeken en er niet uitkomt, zou ik bijvoorbeeld niet weten waarom je een contact niet zou kunnen beëindigen. Ik denk dat we ons zelf heel erg in de weg zitten om te denken dat alles eeuwig moet duren. Dingen gaan voorbij – ook tijdens het leven. En sommige mensen zijn gewoon vampiers, dat hoef je niet zomaar te accepteren.”

Even later laat ze me aan de muur een groot weefwerk zien.

Maria: “Ik vind het mooi om onze onderlinge contacten te zien als een weefwerk. Je trekt niet zomaar een draadje uit de stof. Dan krijg je een opening die heel erg opvalt. Je moet ermee uitkijken, want je verschuift iets in de stabiliteit.

Haar eigen plaats in het weefsel is door een paar zware ongelukken behoorlijk overhoop gehaald.

Pelgrimsroute Walk of WisdomMaria: “Dat ik nu misschien in de bijstand leef tot mijn pensioen was vroeger ondenkbaar voor mij. Door de ongelukken heb ik hersenschade opgelopen. Dan doet mijn hart weer raar, dan mijn nieren. Ander werk of zelfs een vrijwilligersbaan is onmogelijk. Ik moet ’s ochtends heel vroeg op, want het duurt lange tijd voordat de energie terug is en de pijn weg. Ik voel mij soms net een krokodil die drie uur in de zon moet liggen om op gang te komen. Ik heb een heel andere plek in de samenleving gekregen.”

Ik vraag haar hoe die plek eruit ziet.

Maria: “Ik werk nu ook, alleen anders. In mijn jaren zonder baan heb ik ongelooflijk veel kunnen betekenen voor mensen voor wie ik anders geen tijd had gehad. Ik heb met mensen meegeleefd en dingen voor ze gedaan. Ik hou van praktisch: gewoon even in een huishouden helpen of eten brengen. Kleren verzamelen voor een arm gezin. Rondmailen wie er nog wat heeft voor die of die. Er zijn ontzettend veel mensen in ongehoord trieste situaties. Ik heb voor een van mijn kleinkinderen gezorgd, omdat mijn dochter al jong een kindje had en er niet klaar voor was. Ik zorg voor een kind van vrienden in een bijzondere situatie, doe mantelzorg voor een vriend.”

Na een moeilijke, zoekende periode na de ongelukken ervaart Maria nu geluk.

Maria: “De grote rijkdom die is gekomen in de periodes dat ik niet veel kon of helemaal moest rusten, is dat mijn leven mystieker is geworden. Elke ochtend ga ik zitten op een stoel met een dagboekje, heel stil, gericht op mijn huisaltaar. Ik kijk niet naar Maria, maar zij kijkt naar mij en ziet hoe ik leef. Ik ervaar het als een gebed, een goddelijke sortering voor wat ik die dag te doen heb. Dit valt weg en dat komt bovendrijven… Het blijkt altijd te kloppen.”

Voortuin Maria

Ze vertelt hoe op de Grote Markt in Nijmegen eens vanuit de mensenmassa een man op haar kwam afgelopen. Een dikke man in een korte broek met een grote, strooien hoed op. Ze zag hem al van verre aan komen. Als vanzelfsprekend ging ze met deze onbekende man een kop koffie drinken. Hij had een heel verhaal dat hij aan iemand kwijt moest.

Maria vindt een grappige ervaring, die haar door die ‘goddelijke sortering’ is toegevallen. “Maria houdt van mij en heeft plezier met mij. Er gebeuren altijd dit soort leuke dingen.

Zelf vind ik het een daad van medemenselijkheid, te verrichten ‘werk’ in de samenleving, dat je niet ziet als je in de mal zit van werk-sport-vrienden-ontspanning. Je week is zo voorbij en wat er buiten je kleine bubbel gebeurt, zie je niet. Tenzij je je daar zo voor open stelt als Maria.

Maria: “Ik geloof dat er heel veel goedheid verloren gaat omdat mensen in hun leven niet openstaan voor het onverwachte. Waar ik voor pleit is dat leven in de bijstand als gelijkwaardig wordt gezien. Ik had vroeger net zo’n vooroordeel: wat doen die mensen al die tijd?! Maar ik denk wel eens dat we beter het werk kunnen neerleggen dan het vrijwilligerswerk. Er is veel te doen. Heel veel!

Borduurwerk Maria naar een ontwerp uit de Ariadne

Maria’s aandacht voor mensen komt voort uit een verlangen naar harmonie, om het weefsel van de samenleving iets recht te trekken nadat er door een gebeurtenis een draadje is los geraakt. Ik vind het een mooie, spirituele manier van kijken.

Maria: “Mijn eigen ordening is doorkruist. Nu is er iets werkzaam geworden in mij. Ik heb geen vanzelfsprekende energie, maar moet er op vertrouwen dat die me geschonken wordt. Als ik daarin blijf, komt wat me te doen staat. Ik heb moeten leren dat het werkt – hoe het werkt, en dat ik er gelukkig in kan zijn.”

Damiaan Messing

In de keuken van Maria

Voortuin Maria

Wegen - themanummer tijdschrift Speling

Wegen – themanummer tijdschrift Speling

Het theologisch/mystiek wetenschappelijk tijdschrift Speling heeft een verhaal gepubliceerd van een van onze pelgrims en muzikant bij de vertrekceremonies: dichter en liedjesmaker Dineke de Velde Harsenhorst.

“Speling zoekt naar eigentijdse spiritualiteit en mystiek. De bezinning richt zich niet alleen op herkenbare religieuze uitingen en vormen. Speling probeert evenzeer de onderstroom van het alledaagse leven zichtbaar te maken. Speling is nieuwsgierig naar wat er ten diepste leeft in de cultuur en de samenleving. […] Want als spiritualiteit gaat zweven en het contact verliest met de alledaagse werkelijkheid, dan raakt […] het spoor bijster.”

Dineke schreef in het themanummer Wegen het verslag Voet voor voeten. Je kunt de pdf van Dinekes verhaal hier downloaden.

Dineke de Velde Harsenhorst

Dichter en liedjesmaker Dineke de Velde Harsenhorst

Ze stapt, ze loopt
ze heeft lief en hoopt
ze is vrij
in de wind om haar hoofd
waaien al haar gedachten weg
ze gelooft
ze is onderweg

elke stap brengt haar verder van huis
en het bloed dat in haar aderen bruist
volgt haar voeten
volgt het spoor
voet voor voeten
loopt ze door

ze loopt door bossen en velden en leeft
ze lacht in dorpen en steden en geeft
ze geeft haar hart
dat nu vleugels heeft
aan het oneindig ruim
dat haar omgeeft

op hun vlucht vliegen vogels met haar
van altijd en ooit herkennen ze elkaar
hoog haar hart vliegt
het volgt het spoor
en haar voeten …
die lopen door

[…]

Dineke de Velde Harsenhorst

Lees het verhaal hier
Meer over Speling of het nummer Wegenhier
Naar de website van Dineke: link

“In het raamkozijn van het Dijkhuisje bij Beuningen heb ik een klein kompasje neer gelegd. Die lag in de lade bij mijn overleden partner.  Zo’n klein kompasje ter grootte van een bierflesdop maar dan van plastic… Ik wilde het ergens neerleggen. Zij was niet iemand die zo nodig iedereen “de weg moest wijzen” maar indien nodig, wel anderen behulpzaam wilde zijn met het vinden van de juiste richting.. Mocht iemand het nodig hebben mag het worden meegenomen. Maar het mag ook blijven liggen.”

Lees hieronder het verslag van Robert Peters uit Gees.


Het is niet de eerste keer dat de gedachte mijn hoofd vervult. Wandelen, wandelen is trainen in traagheid. Ik bedoel, wandelen is voor een mens de meest langzame wijze van voortbewegen. Je bent een uur onderweg en nog maar zo’n 5 kilometer verder.  En dat zal voor veel mensen te langzaam gaan nu je -zeker voor langere afstanden- daar tijd voor móet nemen.  En dat gunnen we onszelf niet meer.

Tijd nemen voor dingen die zo op het eerste gezicht op zinloos gesjok lijken. Een nutteloze bezigheid in de visie van velen. Want voordat je ergens bent, ben je uren verder. Uren in tijd. Vier uur wandelen is ook 8 keer het gras maaien, 4 wasmanden met strijkgoed wegwerken. Drie keer al m’n ramen lappen en zo kan ik de tijd nog wel meer “economiseren.” Sommigen zeggen zelfs: “tijd is geld.”

Nou, tijd is helemaal geen geld. Dat tijd geld is, is onzin. Tijd is geen geld. Tijd is leven. En dat mag je invullen met wat je maar wil. Sommigen doen dat door tijd te gebruiken om geld te verdienen. Veel geld. Meer dan ze nodig hebben. Ik ben blij voor ze als ze daar gelukkig van worden. Maar tijd is gewoon leven. En als je wilt mag je tijd “verlummelen.” Of “verwandelen.” Als je tijd maar lééft en laat leven… En ik leef tijd door wandelen. Méér verbonden met je omgeving. Wind voelen, temperatuur, zonnestralen en als het tegenzit- nou ja, tegenzit..- een plensbui die je huid doorweekt. Alles om je heen omringt je langer. Is langer bij je. Dat is voor mij wandelen. Trainen in traagheid….

Walk of Wisdom, Elyzeese Velden

Walk of Wisdom, Elyzeese Velden

 

En met zo’n pelgrimsachtige tocht komt daar nog iets bij. Je bent alleen. Geen 44000 mensen die als een lang lint over een dijk slingeren. Geen euforisch juichende mensenmassa’s die je willen doen geloven dat je nóóit alleen loopt… Nou wel dus. Je bént alleen. Tijdens mijn tocht hoorde ik vaak alleen mijn voetstappen en in het ritme dáárvan het zacht krakende geluid van mijn rugzak…

Je hebt ook geen afleiding. Ja, natuurlijk. Je begeeft je door prachtige landschappen die heel lang bij je blijven, soms en snel wisselend: een heideveld, bospaadje, zandverstuiving, maisveld. Weiden en akkers en vaak een kerktoren die je urenlang nastaart.
Maar die geven geen afleiding voor een bijna eindeloze stroom gedachten en diepgevoelde emoties ín dat alleen zijn… Die onderga je en worden diep gedacht en gevoeld.

Walk of Wisdom, Mookerheide

Mensen zeggen tegen me, hoe goed en lief bedoeld: “je moet afleiding zoeken; in je werk, sociaal leven en in een even sociale “media” (waar ik toch al niet zo goed in ben), ga er op uit..”
Tsja….Ik weet het niet.

Als ik afleiding wil zet ik Netflix op, te vergelijken met dat als je je beroerd voelt, er twee paracetamolletjes in mikt. Dát is afleiding. Afleiding is naar iets zoeken. Actief je gedachtestroom een andere kant op willen dirigeren, of zelfs willen blokkeren. Maar dat ervaar ik niet tijdens de tocht. Enkel een eindeloze stroom aan gedachten, emoties, diep en intens. Variërend van diep filosofische gedachten tot de -evenzo diep filosofische- vraag: “ben ik nu écht verdwaald…?”

En plots, ergens, érgens , ik geloof gedurende etappe 5 of 6, érgens tussen Alverna en Bergharen geloof ik,  was mijn hoofd op een moment helemaal leeg.  Gewoon hélemaal leeg…Geen enkele gedachte, niets, enkel zijn. Deel uitmakend van, één met alles om me heen.. Zó bijzonder…

—————-

Bijzondere ontmoetingen zoals met de schippersvrouw van het pontje bij Ravenstein waar ik even mijn hart uit heb kunnen storten naar aanleiding van haar vraag waarom ik de tocht deed….. Een ontmoeting die precies even lang duurde als de Maas breed is… Daarna een zwaai en weer verder..

Walk of Wisdom Ravenstein

—————–

Kerktorens. Nou, je komt er een paar tegen. Het zijn er nogal wat. De ene heb je nog niet achter je gelaten of de volgende is alweer in zicht. En niet alleen dat ze je nastaren. Soms verwelkomen ze je vanuit een verte. Soms duiken ze zomaar op, alsof bijna uit het niets. Een andere keer staan ze aan de zijkant en begeleiden je ze bijna urenlang.. Elk met een eigen uitstraling. Ze zijn als bakens, wachters.

Tijdens mijn laatste etappe op de Waaldijk zie ik héél in de verte de contouren van de St Stevenskerk die mij de illusie geven dat ik er bijna ben. Het voelt als een kompas. Dáár moet ik naar toe. Daar voltooi ik mijn tocht na ook dáár te zijn begonnen. Vele kerktorens terug…

Overigens, ik ben niet zo van de religie en dogma’s. Ik kan mij meer vinden in wat Kafka ooit heeft gezegd: “ik weet niet of er zoiets is als een hemelse verlossing, maar ik wil ‘m wel elk moment waard zijn…”

Walk of Wisdom, kerkje Persingen

Walk of Wisdom, kerkje Persingen

Pelgrimsroute Walk of Wisdom, Beek

Walk of Wisdom, Beek

Pelgrimsroute Walk of Wisdom Bergharen

Walk of Wisdom, Bergharen

Pelgrimsroute Walk of Wisdom, Winssen

Walk of Wisdom, Winssen

Pelgrimsroute Walk of Wisdom, Stevenskerk

Walk of Wisdom, Stevenskerk

—————–

In het raamkozijn van het Dijkhuisje bij Beuningen heb ik een klein kompasje neer gelegd. Die lag in de lade bij mijn overleden partner.  Zo’n klein kompasje ter grootte van een bierflesdop maar dan van plastic… Ik wilde het ergens neerleggen. Zij was niet iemand die zo nodig iedereen “de weg moest wijzen” maar indien nodig, wel anderen behulpzaam wilde zijn met het vinden van de juiste richting.. Mocht iemand het nodig hebben mag het worden meegenomen.  Maar het mag ook blijven liggen.


Pelgrimsroute Walk of Wisdom, Raamkozijn Dijkmagazijn Beuningen door Robert Peters

Raamkozijn Dijkmagazijn Beuningen door Robert Peters

—————–

Grappig. Ik realiseer me dat behoudens het gebruik van het pontje ik geen gebruik heb gemaakt van een “gemotoriseerd” voertuig…Niet in een auto gezeten of zoiets dergelijks. Bijzondere gedachte.. Ook heb ik gebruik gemaakt van het vuilniszakje om wat zwerfafval in te verzamelen. Een paar lege blikjes, een leeg sigarettenpakketje. Vervolgens kwam ik echter nergens een afvalbak tegen om dat zakje ergens in te kunnen deponeren…

—————

Een paar dagen later op de trappen voor de Sint Stevenskerk. De “walk of wisdom” voltooid. Voel me een  beetje leeg, maar tegelijkertijd vol van “wisdom.” En als het geen wisdom is? Ach, dan komt die gewoon met de jaren denk ik…

En nu? Ben ik nu gelouterd? Nee. De “Wisdom” in pacht? Ook niet. Alleen een bijzondere ervaring rijker. Een heel bijzondere ervaring en de herinnering daaraan koester ik.
In gedachten loop ik de tocht nog eens na. En de speld, die hangt in mijn woonkamer naast de ets van de Sint Stevenstoren die zelfs in mijn ouderlijk huis heeft gehangen….

Daarnaast, Ik weet dat ik in vele gedachten ben geweest zoals zij in de mijne.

Ben weer thuis.. En nu maar weer gewoon verder. Gewoon weer verder, en net zoals die bijzondere week, stap voor stap….

De herinneringen koester ik, aan elke stap..
———–

Robert Peters, Gees (pelgrim 3159)

Pelgrimsroute Walk of Wisdom Hernen- Bergharen

Walk of Wisdom, Hernen – Bergharen

 

Een week op de Walk of Wisdom

die voetstap
dat moment in de tijd
vervloeit
met verleden in het land

en jij, ik
verstil dan
de woorden weg

In Weurt wordt een hondje vermist. Dat kan niet missen want iedereen die we tegenkomen bevraagt ons. ‘Als je ‘m vindt moet je ’m naar de bakker brengen’, zegt het liefste kleine meisje van Weurt. Zomaar een vrijdagmorgen in een klein dorp langs de Waal. Geen bakker gezien daar. Ook geen hondje trouwens.

Ah, de Walk. Wat een variatie in landschappen, indrukken, mensen, onderdak… en in het weer natuurlijk. Het genoegen waarmee Manja en Damiaan een route hebben gezocht en uitgezet spat ervan af. Ik meen dat te kunnen weten met mijn 35 jaar wandelervaring door half Europa. Natuurlijk pik je die lommerrijke boslaan even mee als je daarmee een druk stukje weg vermijden kunt. Om? Wat is omlopen? Dit is 136 kilometer omlopen.

Hey Nadia, al wat wijsheid opgedaan vandaag? We vragen het elkaar regelmatig onderweg, in die mooie lange nazomerweek op de Walk. De wat ongelovige Vlaamse en de ooit protestantse Noorderling, die elkaar halverwege hun woonplaatsen ontmoeten om die (Gelderse, roomse, bourgondische??) ofwel universele wijsheid nu eens te smaken.
Wat voor wijsheid doe je op onderweg? Ah, ik heb een week vrijwel niet gepiekerd. Ik heb weer kunnen ervaren dat je niet altijd hoeft te vluchten naar die ene geweldige route in het buitenland. Dat Nederland zo vele verrassingen herbergt. Dat ze in Grave best bier brouwen en je daarvan geen 2 moet bestellen als je nog verder wandelt.

In praktische zin zou ik zeggen: neem er 9 of 10 dagen voor, aaneengesloten. Gemiddeld 17 km. per dag en ook een dagje niks onderweg. Het boekje heb je nodig. Alleen al omdat er altijd wel ergens balorig jongvolk is dat stickers verwijdert. Ik zou wel een wat frequentere markering willen, ik vind het fijn zonder kaartje te kunnen lopen.

Is het een bezinningsweg, een spirituele weg? Zeker, de stilteplekken, de historie die zichtbaar is, de kapelletjes.. veel nodigt uit tot reflectie. En deels creëer ik (wij!) dat zelf door veel in stilte te lopen; door soms wat voor te dragen, door meditatieve momenten. Vooral oude bomen roepen die momenten bij me op.

Bezinning is er zeker ook door de mooie gesprekken onderweg… medewandelaars, pelgrims, mensen waar je overnacht. Zie bijvoorbeeld het prachtige stuk over Ryon, waar wij ook verbleven. Het is net geplaatst op de website van de Walk.

Mensen aan de route die zich betrokken voelen zeggen: de Walk wordt steeds bekender. Mooi. Die betrokkenheid maakt deze loop bijzonder.. dat je echt bij mensen thuis bent en aan kunt schuiven voor een heerlijke maaltijd. Mooie gesprekken hebt. Daarbij soms mensen ontmoet die ik in mijn dagelijkse leefomgeving ‘niet helemaal mijn type’ zou noemen. En juist daardoor bijzondere, rake vragen krijgt die je aan het denken zetten. Of de vrouw ontmoeten van de nieuwe kapel halverwege, die net kaarsen komt aanvullen, waarvan de opbrengst voor kankerbestrijding is. Ik weet wat het is, zegt ze nog, en haar ogen vertellen een lang verhaal. Mensen maken de weg.

En er zijn nog zoveel meer presentjes onderweg… de Ontfermberm, de lapjesboom, de prachtige oude landgoederen, de Kapelberg met zijn krachtplek, de bomenkathedralen… alles samen wat de WoW zo kleurrijk maakt.

Altijd zal ik looproutes met de Camino vergelijken, dat gaat vanzelf. Ik mis het zonder plan binnenlopen in een dorp, op zoek naar de fijnste herberg. Alleen als je een tentje meeneemt en naar kampeerplekken vraagt, kun je in ons land zonder plan. Verder is vooraf bellen vrijwel onvermijdelijk. Alleen al om het budget, ook zo’n dingetje. B&B’s zijn me vaak te luxe en prijzig. Maar.. slaapplekken plannen geeft ook voorpret. Het Emmausklooster in Velp vind ik wel een must op de route. Het zou mooi zijn als daar een slaapzaal wordt gerealiseerd, zoals het plan is. Een prachtige bezinningsplek met een fijne sfeer, ideaal om een dagje langer te verblijven. De massaliteit van de Camino mis ik zeker niet. Zo af en toe kom je andere pelgrims tegen. Een groet, soms een praatje of samen pauzeren in de berm.

En ja, dan dat Reichswald. What’s in a name? Onafzienbare rijen rechte stammen? No way. Wel de spanning van het al-dan-niet-verdwalen… ja, bij iedere weg horen legenden… het duistere oerbos… Wij liepen er uitsluitend in de stromende regen. Langs een verraste ree die dan geen mensen verwacht. Je helemaal laten doordrenken van het woud. Wat een ervaring, zeker ook omdat het samenviel met onze stiltewandeling. En, er komt altijd weer een warme, droge herberg.

De Walk of Wisdom liepen we van 21-28 september 2018. Volgend jaar augustus weer.
Veel dank aan de vrijwilligersgroep die al dit moois mogelijk maakt!

Simon Wijma

Simon publiceerde dit artikel op zijn blog https://eensobereweg.blogspot.com/

Foto’s: Nadia Poulin

“Aan de organisatie van Walk of Wisdom,

Hierbij stuur ik jullie een verhaal/gedicht toe van hetgeen ik heb meegemaakt tijdens mijn walk of wisdom. Met de betreffende persoon (Dhr. M.) heb ik contact gehad en het mag gedeeld worden.

Naar aanleiding van mijn 65 ste levensjaar wilde ik een pelgrimstocht lopen. Eigenlijk wilde ik niet ver weg, maar dichtbij in eigen land blijvend en eenvoudig.

Door toeval (lezen in de krant) kwam ik bij jullie route. In elf dagen, gemiddeld 12/13 km per dag, kon ik de volledige tocht realiseren. Deze tocht begon op 12 april en eindigde op 19 mei 2018. Ik was de 1900e deelnemer.

Het was een afwisselende tocht, door de ontmoetingen met mensen, met de verschillende landschappen, met de geschiedenis en met culturele achtergronden.

Maar ook met de stilte en de ontmoeting met mezelf.

Ik kijk dan ook vol dankbaarheid terug op deze dagen en deze tocht. Bij kaart no. 17 (Malden-Haterse vennen) hadden we op 30 april de volgende ontmoeting.

Het was die dag nat en fris weer.

Toe val (len)

We waren met vijf vrouwen

en zochten een bankje

om onze boterhammen rustig op te eten

 

we kregen een plaats in jouw keuken

een stoel om op te zitten

zomaar bij jou in de keuken

vreemden van elkaar en toch vertrouwd

 

jij zat nog volop in de verhuizing

na jaren zoeken naar werk in de eco-branche

stopte je met zoeken

en door los te laten

viel jou het huidige werk toe

 

vanuit het westen nam je de stap

naar het oosten van het land

door los te laten

viel hetgeen je naar verlangde, toe

 

als dank een ‘gouden kiemplantje’

het symbolisch engeltje van onze route walk of wisdom

kind van moeder aarde

ga er aandachtig mee om

 

het kwam in goede handen

jouw handen en hart voelde de waarde

en met respect gaf je antwoord

door het te omarmen

 

een moment om te koesteren

te bewaren in je hart.

 

Antoinette Menting
(Pelgrim 1900, n.a.v. ontmoeting met Dhr.M. in Malden  30-4-2018)

Het gedicht van Antoinette geldt als inzending voor ons nieuwe pelgrimsgetijdenboek: link.