,

Het is tijd om naar jezelf te luisteren

De kunst van het leven is niets anders dan gebruik te maken van de personen aan wie we lijden.
Marcel Proust.

Pijn, leed, tegenspoed – wie het overkomt, wil er meestal zo snel mogelijk vanaf. Maar je kunt er als mens ook aan groeien, stelt René van Nieuwkuijk (1955), maatschappelijk werker en een van onze markeerders.

Ik liep met hem zijn favoriete stukje Walk of Wisdom (Landgoed Holdeurn en de Waldgraaf, routekaart 7). Hieronder mijn weergave van wat hij me vertelde. Op zijn verzoek liepen we tegen de richting in!

Uitzicht vanaf landgoed Holdeurn, Berg en Dal

“Ik denk dat we in het leven meer leren van dingen die pijn doen of onwenselijk zijn dan van leuke dingen. Pijn of ongeluk steken een stok in het wiel van je patronen, je voertuig valt stil en verwachtingen vallen in duigen: je oude leven is ten einde. Dat doet een groot appèl op je vindingrijkheid.

Natuurlijk, als ik een instrument leer bespelen, heb ik plezier nodig om het vol te houden. Ik heb het dan ook niet over een absolute waarheid, maar over levenslessen. Als de pijn er is, kan die je in contact brengen met je gevoelsleven. Je komt dan op het spoor van het leven zelf, je moet echt durven voelen om uit te vinden waar dat spoor naar toe leidt. De route wordt pas duidelijk achteraf, een beetje zoals een kunstenaar vanuit inspiratie ontdekt hoe een werk eruit komt te zien. Een boeiend proces.

Dat het ook een moeilijk proces is, weet ik maar al te goed. Ik heb vanaf mijn negentiende jarenlang een dubbelleven geleid dat mijn adolescentie heeft verwoest. Aan de buitenkant was ik een normale jongen die vriendinnetjes had – waaronder mijn huidige vrouw – maar verborgen voor bijna iedereen had ik daarnaast een heel ander leven. Verlokkend en spannend in het begin, maar ik was niet in staat tot open en eerlijke relaties en toen ik helemaal klem kwam te zitten, stond ik er alleen voor. Ik durfde niemand in vertrouwen te nemen. Gelukkig waren er uiteindelijk liefdevolle mensen die me opvingen en weer op de juiste weg brachten.

In het geluk dat ik nu met mijn vrouw beleef, is de pijn een onderdeel. Ik heb in de worsteling een rijk gevoelsleven ontwikkeld. Ik heb een stuk loutering en vergeving ervaren. Ik heb in diepe eenzaamheid het zwijgen geleerd. 

Waldgraaf, door Bart Kouwenberg

 

De hulp komt van het leven zelf

Misschien heeft het met levensfase te maken. Mijn jongste kleinzoon kreeg laatst het advies om naar een andere school te gaan, omdat hij daar meer lol zou hebben en dus beter zou kunnen leren. Bij mensen boven de 45 of 50 zie ik juist levensvragen naar boven komen die te maken hebben met pijn. In een samenleving die gericht is op lol, krijg je nogal wat voor de kiezen als je in een situatie terecht komt die niet zo leuk is en dat ook niet een-twee-drie wordt. Vroeg of laat komt iedereen er wel in terecht. Bijna altijd komt na het leed de vraag: hoe ga ik verder?

Wat mij opvalt in mijn werk is dat we in deze overgeorganiseerde maatschappij geen specialisme hebben voor levensvragen. Ik zie dat huisartsen vaak psychologen hiervoor gebruiken, maar veel psychologen zijn in hun opleiding niet toegerust op de begeleiding van levensvragen, dat is een ander specialisme. Ik probeer mensen meestal dan ook uit die praktijken te krijgen, want ze schieten er geen zak mee op.

Veel psychologen en maatschappelijk werkers verdoen hun tijd met gesprekken waar iets anders nodig is. Een stukje levenskunst. Eenzaamheid is daarbij niet alleen het probleem, het is ook waar ‘het’ gebeurt, waar je aan het leven groeit. Het is een tijd om naar jezelf te luisteren, om te voelen wat klopt en er daarna naar te handelen. Dat kun je als begeleider stimuleren, maar de mensen zullen zelf in beweging moeten komen. De hulp moet van het leven komen en niet van mensen.

 

De kracht van verhalen

In 2016 heb ik de Walk of Wisdom gelopen onder begeleiding van een coach. De coach liep het eerste en laatste stuk mee op en we hebben halverwege samen ergens gegeten. Ik zat in die tijd vast op mijn werk en tijdens het lopen kwam ik erachter dat ik ook in mijn werk de levenskunstenaar meer naar boven wilde halen.

Na afloop van mijn tocht ben ik naar mijn baas gegaan en daar is het “centrum voor aandacht” uit gekomen. We zijn nog in de beginfase, maar ik zie het als een plek binnen het maatschappelijk werk waar ruimte is voor levensvragen en verhalen. Iemands levensverhaal is een model om ervaringen te situeren. Het helpt bij de betekenisgeving van je leven. Je komt jezelf nabij en door het verhaal met anderen te delen, laat je ook hen nabij komen.

Je moet je verhaal natuurlijk wel eerlijk vertellen! Mijn vader hield net als ik van schrijven en heeft aan het eind van zijn leven zijn levensverhaal opgeschreven. Hij heeft met ons, zijn kinderen, gedeeld. Het bleek echter een gepoetst verhaal. Belangrijke negatieve gebeurtenissen had hij eruit weggelaten. Heel herkenbaar voor mij natuurlijk. En menselijk: we doen het allemaal. Maar wie pijnlijke gebeurtenissen niet wil of durft aan te kijken, sluit wegen af voor groei. Door gesoigneerde verhalen over jezelf aan anderen te vertellen, sluit je je af voor werkelijk contact. Die les heb ik wel geleerd.

Wens

Ik zou het mooi vinden als de Walk of Wisdom verder uitgroeit tot een plek om levenvragen te onderzoeken. Het lopen brengt mensen letterlijk in beweging en jullie verhalenmiddag eind oktober was een goede gelegenheid om je ervaring te delen in een intieme sfeer. Daarmee krijgt de Walk of Wisdom een ziel en wordt ze meer dan alleen een wandelroute. Zo doe je de wereld iets goeds cadeau. Daar werk ik graag aan mee. ‘
————
Opmerkelijk: tegen het eind van de wandeling passeerden we in een muisstil landschap een groen, heuvelachtig veld waarop witte koeien aan het grazen waren. Het had geregend en er lagen her en der poelen modder tussen het gras. De modder zat tot hoog op de poten van de koeien en het leek alsof ze sierlijke, zwarte kousen aan hadden. Een schilderachtig plaatje.

René: ‘een mooie metafoor voor wat ik mijn adolescentie heb meegemaakt. De heuvel is het verlokkende uitzicht, maar als je eenmaal boven bent, blijk je tot aan de knieen in de modder te staan. Kom daar maar eens ongeschonden uit.’ Dat hoeft dus niet. Wie zijn pijn durft te dragen, staat er waardig op.

Zondag 3 december begeleidt René een stiltewandeling op de Walk of Wisdom met als thema: slalom langs lijnen van lijden en licht. Meer informatie

,

“Zij is haar voeten, zij is het spoor” (Dineke zingt De Pelgrim)

Dineke de Velde Harsenhorst heeft haar prachtige lied De Pelgrim al vele malen gezongen bij ceremonies en andere bijeenkomsten van de Walk of Wisdom. Leonie van den Schoor van Stuk Producties maakte een opname ervan op een paar mooie plekken langs de route. De korte film is hier te zien en te beluisteren.

Dineke componeerde het lied naar aanleiding van het verhaal van iemand die de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela had gemaakt. Op een gegeven moment raakte Dineke betrokken bij de Walk of Wisdom. Ze heeft ook zelf de route gelopen (sterker nog: ze begon recent aan haar tweede ronde) en schreef daarover een paar blogs: lees hier het eerste en het tweede deel.

Meer weten over wie Dineke is en wat ze doet: dinekedeveldeharsenhorst.nl

 

 

 

,

“De mens wandelt de weg die hij in zijn leven moet gaan” (kunstenaars Huub en Adelheid Kortekaas)  

Iedere pelgrim die zich inschrijft, krijgt een stalen speld van het symbool van de route in het startpakket. ‘Pelgrim’ heet het en het kunstenaarsduo Huub en Adelheid Kortekaas heeft het ontworpen. Het bijzondere symbool komt ook terug als routemarkering.

“Het ontwerp was er meteen”, vertellen Huub en Adelheid Kortekaas in een korte film die Leonie van den Schoor (Stuk Producties) maakte. “‘Pelgrim’ straalt verbondenheid uit met alles.”

Manja Bente deed het interview, Niek Edeling speelt de achtergrondmuziek.

Bekijk de film om nog meer te horen over de ideeën achter ‘Pelgrim’.

,

Verbinden van mensen die bezinnend onderweg zijn

Een impressie van Anja Strik

Aansluiting vinden met respect voor de eigen maat.
Dat blijkt de rode draad te zijn van de zesde stiltewandeling in de reeks ‘De Walk of Wisdom in een jaar rond’. De wandeling was afgelopen weekend, op zondag 5 november. Het kader van de Walk of Wisdom is een gegeven. De etappe is vastgesteld. Het tijdstip van vertrek bepaald. De intentie van deze pelgrimsroute komt ten volle tot zijn recht: het verbinden van mensen die bezinnend onderweg zijn.

Niet het aantal kilometers, noch het exact volgen van de aanwijzingen is wat het in mijn ogen tot een pelgrimsroute maakt, maar het verbinding ervaren met wie voor en achter je loopt. Dat is wat er gebeurt als de weg betekenis krijgt door hem een naam te geven, Walk of Wisdom. Geheel naar de huidige tijdsgeest is er ruimte voor de eigen creativiteit om hierbij aansluiting te vinden.

Samen op weg

Vanwege de lengte van de etappe van Overasselt naar Ravestein hebben verschillende deelnemers alternatieven bedacht: de één haakt in Grave aan, twee anderen hebben een auto in Overlangel geparkeerd, drie laten het rondje door Grave links liggen, één loopt mee tot Velp. Allen zijn blij over de oplossing die ze hebben gevonden om samen op weg te gaan.

Voor vertrek worden we hartelijk welkom geheten door AnneMarie en Joop in hun boerderij in Nederasselt, thuisbasis van Spirit First. Na een kop koffie of thee en een inspirerend woordje over een vogel en Sinterklaas heerst er een opgetogen sfeer. De zon is uitnodigend.

Staartje van de vogel

We lopen het staartje van de vogel, het silhouet van de route van de Walk of Wisdom. Het staartje roept bij mij het beeld op van een zen koan. De koan gaat over een koe die door een venster springt. Vertaald naar een vogel, is dit het raadsel:

Een vogel vliegt door een getralied venster. Kop, vleugels en poten zijn er al doorheen. 

Waarom kan ook die ene staartveer er niet doorheen?

Komt hij erdoor, dan gaat hij ten onder. Keert hij om, dan is hij verloren.

Deze piepkleine veer! – Wat een vreemd, wonderlijk ding is het toch!

Ander perspectief

Ja, wat gebeurt er als in een mensenleven het perspectief verandert? Weet je nog hoe je als kind de magie van het sinterklaasfeest beleefde en hoe dat verloren ging toen je een andere kijk op het feest kreeg, die van een ‘volwassene’? Nou, voor mij is die magie helemaal terug als ik tot mij door laat dringen hoe ieder op zijn eigen wijze vanuit vreugde bijdraagt aan de intentie van het samen onderweg zijn.

En zowaar, zie hier hoe Dineke door het venster op het landschap vliegt (zie de foto’s). Ze lacht: ‘Een beetje van Dineke en een beetje magie.’

Vreugde en dankbaarheid

Het is volop genieten van de weidsheid en prachtige wolkenluchten. Wanneer het weer omslaat, donkere wolken zich aandienen, wind en regen zich doen voelen, zetten enkelen er flink de pas in. De pauzes worden ingekort. De groep rafelt uiteen. Even lijkt de verbinding zoek. Die gedachte kan ik loslaten, want wie weet…. Vreugde alom als we elkaar weer treffen tegenover de jachthaven van Ravenstein. Gezamenlijk gaan we door de vestingpoort van het oude stadje en strijken neer op een terras voor een opwarmer. Vreugde en dankbaarheid vieren de boventoon.

Ik vraag Marja, die in Grave is aangehaakt, wat voor haar het motto van de dag is geweest. ‘Dat ik aan heb kunnen sluiten en mijn eigen maat heb kunnen houden.’

Anja Strik van Het Zesde Geluk (hetzesdegeluk.nl) en Patricia Akkermans van Dankh Coaching (www.dankh.nl) begeleidden de stiltewandeling. De volgende stiltewandelingen in de reeks van tien zijn op 3 december, 7 januari 2018, 4 februari 2018 en 4 maart 2018.

,

Eerste Verhalenmiddag Walk of Wisdom verrast en ontroert

Wat een fijne, eerste Verhalenmiddag was het zaterdag 28 oktober in Huize Wylerberg in Beek-Ubbergen. Pelgrims van de Walk of Wisdom deelden tijdens een wandeling hun ervaringen in tweetallen. Er kwamen prachtige, ontroerende, humoristische verhalen uit de schrijfworkshop. Dineke De Velde Harsenhorst zong een aantal liedjes die immer recht het hart binnenkomen.

Een paar reacties:
“Wat fijn om zo ervaringen uit te kunnen wisselen.”
“Dit geeft een extra dimensie aan de route.”
“Ik ben echt geraakt door wat ik gehoord heb.”

 

 

Naar Buiten

Heel leuk was dat freelance redacteur Manon Laterveer en fotografe Marijke Kodden van het blad Naar Buiten van Staatsbosbeheer de hele dag erbij waren. Ze gaan een verhaal publiceren in het voorjaarsnummer.

Pelgrimsgetijdenboek

Deze dag gaf inspiratie en handvatten voor wie een inzending wil doen voor het Pelgrimsgetijdenboek dat de komende jaren vorm krijgt. Organisatoren Damiaan Messing, Jan Alers en Lucy Holl zijn blij met deze ‘try-out’. Er komt vast een vervolg.

, ,

Pelgrimeren in Nijmegen: met andere ogen kijken

Ons begin- en eindpunt de Stevenskerk wordt open gehouden door vrijwilligers van de Stevenskring. Eén van die vrijwilligers is Gijs Hoogenboom. Grote kans dat je met een boekje in de arm vertrekt als je Gijs treft: Met andere ogen kijken, een pelgrimstocht door de binnenstad van Nijmegen. Hij schreef het met Pieter Niesten van de Jacobskapel, gebaseerd op het werk van de zuster Claris Jo Overbeek.

De pelgrim verlaat zijn huis en veiligheid,
Gaat alleen of met anderen op weg
Op weg naar de langste tocht:
De tocht naar binnen.

K. Waaijman/L.Aarnink e.a.

Het is een dun boekje, maar het gaat volgens beiden dan ook niet om de informatie. Het biedt een rondwandeling door het geloofsleven van de stad, van kerk tot moskee, kunstwerk en synagoge. Praktische routeaanwijzingen worden aangevuld met korte teksten die iets openen van de beleving van die plek.

Gijs: “je kunt het in 2 of 3 uur in marstempo lopen, maar dan heb je er niets van gesnapt.” Pieter: “De uitnodiging is om niet zomaar aan die plekken voorbij te lopen of er alleen even voor te staan, maar om er dichterbij te komen”.

Boeiend dat zo’n manier van lopen voor Gijs persoonlijk niets met geloof te maken heeft, maar voor Pieter wel.

Gijs: “het is iets universeels. Die plekken ademen het gevoel dat je er als mens mag zijn, dat je welkom bent.” Gijs leeft op als mensen in de kerk een kaarsje opsteken, alsof ze daarmee dat welkom naar zichzelf en anderen bevestigen. Hij zou subiet stoppen als er in de Stevenskerk entree wordt geheven. “Het gaat om de gastvrijheid. Die is van grote waarde.”

Pieter: ”voor mij is het meer. Mensen hebben behoefte aan iets spiritueels, geloofsplekken of kunst kunnen daar vorm aangeven.”

Pieter werkte namens de Jacobskapel mee aan de uitgave, omdat het volgens hem goed past in de missie van de kapel om samen op weg te gaan naar de verdieping, die tocht naar binnen. De kapel zelf staat ook op de route, een 750 jaar oud kleinood, verscholen in de binnenstad. Passend symbool voor de binnenweg.

Gijs: “mijn favoriet is het Labyrinth aan de Waal”. Een kunstwerk waar ook de Walk of Wisdom langs komt, aan het eind van de route.

Gijs: “Veel kerken hadden vroeger zo’n labyrinth. De arme mensen hadden geen geld om op bedevaart te gaan. Het labyrinth in de kerk bood hen toch een kans. Een oeroud symbool waarin je niet kunt verdwalen, want er is maar één weg en die voert ondanks bochten en slingerwegen naar het midden: de waarheid. In het Nijmeegse Labyrinth heeft de kunstenaar in het midden nog een tweede labyrint gemaakt ter grootte van een pannenkoek. De tocht naar binnen is nooit af.”

Mooi: de familie van Gijs woont al sinds 1657 in Nijmegen. Van de grafsteen van zijn vrouw ontbreekt een klein stuk. Met opzet. Gijs: “het leven is nooit voleindigd”. Geloofswaarheid voor de een, kwestie van inter-menselijkheid voor de ander.

Het boekje “Pelgrimage. Met andere ogen kijken” is zowel in de St.Jacobskapel als in de Stevenskerk verkrijgbaar voor €3,95. Er is ook een bijbehorende fotodiaserie gemaakt met foto’s van mensen die gevraagd zijn met andere ogen naar de stad te kijken. Op verzoek is de serie te bekijken. Het boekje zelf is inmiddels bijna uitverkocht. In november beginnen Gijs en Pieter aan een nieuwe editie.

,

In stilte van Malden naar Nederasselt

Wat bijzonder: 22 pelgrims liepen afgelopen zondag zo’n vijftien kilometer in complete stilte met elkaar van Malden naar Nederasselt. 

Het was een fijne vijfde wandeling in de reeks ‘De Walk of Wisdom in een jaar rond’. Patricia Akkermans en Lidy van Lie Peters begeleidden de groep. Patricia leidde het thema ‘Innerlijke vrede’ in. Lidy las een aantal mooie teksten voor.

De teksten vind je hieronder:

1. Bemoediging

Misschien is de weg niet ver

ligt die gewoon onder je voeten.

Plaag jezelf niet met:

dit is geen goede weg, of,

ik doe dit of dat niet goed,

maar ga en merk

hoe lichtvoetig je kunt reizen.

Weet je gedragen, gekend, gehoord

en blijf onderweg.

Maak van deze plaats heilige grond

en van dit moment een heilig nu.

Leef en wees gelukkig!

Zoek geen weg naar vrede

Vrede is de weg.

Ron Reijsbergen

2. De herberg

Mens-zijn is een herberg.

Elke ochtend arriveert er een ander.

Een vreugde, een depressie een laagheid,

een moment van bewustzijn duikt op

als een onverwachte bezoeker.

Verwelkom en vermaak hen allen!

Behandel iedere gast met eerbied,

al is het een schare verdriet

die je huis heftig

van zijn meubilair ontdoet.

misschien ruimen ze je huis leeg

voor een nieuwe verrukking.

De donkere gedachte, de schaamte, de boosaardigheid,

treed ze met een lach, bij de deur, tegemoet

en nood ze binnen.

Wees dankbaar voor wie er komt.

Ieder van hen is immers gezonden

als een leidsman van boven.

Uit: ‘The book of Love’ van Rumi, geciteerd door Arthur Zajonc in zijn boek ‘Meditatie’, pg. 30. uitg. Christofoor (2010)

3. Wandelen

Wie wandelt, wandelt nooit alleen

altijd zijn er wel vogels, altijd de wind

of de waterstromen.

De bronnetjes soms of passanten.

Altijd zijn er de bloemen

en de wolken die je groeten

of de strakke, blauwe hemel.

En de zijwegen en kruispunten

die vragen om een keuze.

Altijd zijn er je gedachten

die meetrekken als engelen

of als duivels, die je plagen.

Alleen wandelen bestaat niet.

Wandelen brengt je ook altijd

weer op je innerlijke weg

en….het brengt je thuis.

M. v/d Berg

De volgende stiltewandeling is 5 november. Kijk hier voor meer informatie.

Op de foto: even pauze bij de prachtige Boskantse Mariakapel.

,

De Volkskrant over de weg naar inkeer voor iedereen

En weer een mooi verhaal over de Walk of Wisdom: vandaag in de Volkskrant. Journalist Mac van Dinther loopt een stuk van de route en laat pioniers Damiaan Messing en Manja Bente aan het woord.

Kijk hier voor een tekstversie.

,

Al meer dan 1.500 pelgrims voor de Walk of Wisdom

Begin deze maand passeerde pelgrimsroute de Walk of Wisdom het aantal van 1.500 geregistreerde pelgrims. Zo’n twee jaar na de opening van de eigentijdse route weten steeds meer mensen het ‘pad van je eigen wijsheid’ te vinden.

Kwamen de pelgrims het eerste jaar vooral uit de regio, nu komen ze uit het hele land. De route voert door twee landen, drie provincies en elf gemeenten.

Pelgrims vullen de route geheel verschillend in. Veel mensen lopen de route alleen als een soort bezinning op hun leven. Anderen lopen samen. Een echtpaar liep in tegenovergestelde richting om elkaar in het midden en aan het eind weer tegen te komen (toevalligerwijs in brouwerscafé De Hemel).

Marlou Elsen nodigde voor haar 60e verjaardag dierbare mensen uit om bij toerbeurt een stuk van haar tocht mee te lopen of langs de route samen te eten. De jongste pelgrim van de route (Agnes, 6 jaar) vertrok begin augustus met haar moeder, boswachter Ellen Luijks.

Foto: susanisweg

,

‘Mijn belangrijkste leerpunt: ik mocht stoppen van mezelf’ (pelgrim Ans van de Leemkolk)

Op 18 maart 2017 vertrok ik vanaf de Valkhofkapel in Nijmegen. Mijn doel: in vier dagen The Walk of Wisdom lopen met een rugzak ter voorbereiding van mijn wandeling van Porto naar Santiago!

Wat bracht deze tocht me:

  • Warmte, verstilling, onder andere door het prachtige lied waarmee ik uitgezongen werd (er was die dag van de vertrekceremonie ook een groep die een stiltewandeling zou doen…het was er echt niet voor mij alleen, ha, ha)
  • Grote inzet en betrokkenheid van vrijwilligers
  • Verdwalingen en oplossingen, zelfs even angst
  • Geweldige natuur, lieve hulp onderweg als ik de route weer kwijt was

Maar …….het belangrijkste leerpunt voor mij was: ik mocht na drie dagen in de regen gesjouwd te hebben met een knie die steeds pijnlijker werd STOPPEN. Iets wat ik mezelf vrijwel nooit toesta.

Ik ga The Walk of Wisdom zeker nog een keer helemaal lopen maar met een logischer en beter haalbare planning. Ondertussen prijkt het logo in mijn huis; wat een mooi beeld.

Ans van de Leemkolk